တစ်ကျော့ပြန် ထိုင်းတောင်ပိုင်း မြေသားတံတား စီမံကိန်း (အပိုင်း ၁) ထိုင်းနိုင်ငံရဲ့ စီးပွားရေးကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်မယ်လို့ အမွှမ်းတင် ကြွေးကြော်ထားတဲ့ လန်းဘရစ်စီမံကိန်းဟာ ဧရာမ အိပ်မက်ကြီးတစ်ခု ဖြစ်ပေမဲ့ ပြီးခဲ့တဲ့ ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုအတွင်းမှာ ထိုင်းအစိုးရ သုံးဆက်တိုင်တိုင် ဒီစီမံကိန်းကို ရပ်ဆိုင်းထားခဲ့ကြပါတယ်။ အခုတော့ အီရန်အရေးကြောင့် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားမှာ ကုန်သွယ်ရေးပြတ်တောက်မှုတွေ ဖြစ်လာပြီးတဲ့နောက် ဒီစီမံကိန်းဟာ စီးပွားရေးအခွင့်အလမ်းကြီး ဖြစ်လာမယ်လို့ ယုံကြည်နေတဲ့ ဝန်ကြီးချုပ် အနုတင် ချန်ဝီရာကူရဲ့ ဦးဆောင်မှုအောက်မှာ တစ်ကျော့ပြန် အသက်ဝင်လာပါပြီ။ မြန်မာလို မြေသားမြေတံတားလို့ အဓိပ္ပာယ်ရနိုင်တဲ့ လန်းဘရစ် (Land Bridge) စီမံကိန်းဟာ ထိုင်း အနောက်ဘက် အန်ဒမန်ပင်လယ်ကို နိုင်ငံထဲက ဖြတ်ပြီး အရှေ့ဘက်မှာရှိတဲ့ ထိုင်းပင်လယ်ကွေ့နဲ့ ဆက်သွယ်ပေးမှာပါ။ ဒီစီမံကိန်းအလားအလာကို ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် နီတီထန်ပရာပါ ဦးဆောင်တဲ့ […]

ဖေဖော်ဝါရီလကုန်ပိုင်းမှာ အီရန်က ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ပိတ်ဆို့လိုက်တာကြောင့် ကမ္ဘာ့လောင်စာဆီ ထောက်ပံ့မှုကွင်းဆက်တွေ ပြတ်တောက်သွားပြီး တစ်ကမ္ဘာလုံးရဲ့ အာရုံစိုက်မှုဟာ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားပေါ်ကို ကျလာခဲ့လာပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ပိုအသံတိတ်ပေမယ့်လည်း အရေးပါတဲ့ ဖြစ်ပေါ်ပြောင်းလဲမှုတစ်ခုက အရှေ့တောင်အာရှဘက်မှာ ပုံပေါ်လာနေပါတယ်။ ဧပြီလ ၁၄ ရက်နေ့မှာ အမေရိကန်နဲ့ အင်ဒိုနီးရှား နှစ်နိုင်ငံဟာ စစ်ရေးအရ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုက ပိုမိုခိုင်မာစေမယ့် အဓိကကာကွယ်ရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုမိတ်ဖက်အစီအစဉ်တစ်ရပ်ကို အသိပေးထုတ်ပြန်လိုက်ပါတယ်။ သတင်းတွေအရ အမေရိကန်ဟာ အင်ဒိုနီးရှားရဲ့ လေပိုင်နက်ကို အရင်ကထက် ပိုမိုအသုံးပြုခွင့်ရဖို့ ကြိုးပမ်းနေပါတယ်။ အင်ဒိုနီးရှားသမ္မတ ပရာဗိုဝိုဆူဘီယန်တိုက အမေရိကန်ရဲ့ အဆိုပြုချက်ကို သဘောတူလိုက်ပြီလို့ သတင်းဌာနအချို့က ဖော်ပြနေကြပါတယ်။ အခုလိုမျိုး ဖြစ်ပေါ်တိုးတက်မှုတွေက အင်မတန်အရေးပါပါတယ်။ အင်ဒိုနီးရှားရဲ့ ကျွန်းစုကြီးတွေဟာ ကမ္ဘာ့အချက်အချာကျတဲ့ ပင်လယ်ရေကြောင်းလမ်းမကြီးတွေပေါ်မှာ ခွပြီး တည်ရှိနေတာကြောင့်ပါ။ အဲဒီပင်လယ်ရေကြောင်းလမ်းတွေထဲမှာ ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးနဲ့ သင်္ဘောလိုင်းတွေအတွက် […]

အမေရိကန်၊ အစ္စရေးတို့နဲ့ ဖြစ်နေတဲ့ ပဋိပက္ခကြားမှာ အီရန်နဲ့ အိန္ဒိယရဲ့ ဆက်ဆံရေးဟာ အကြီးအကျယ် စမ်းသပ်ခံနေရပါတယ်။ အီရန်ဟာ ပြီးခဲ့တဲ့ မေလ ၄ ရက်က ယူအေအီး ရေနံဆိပ်ကမ်းတစ်ခုကို ဒရုန်းနဲ့ တိုက်ခိုက်ခဲ့ပါတယ်။ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ဆိပ်ကမ်းမှာ မီးလောင်ကျွမ်းခဲ့ပြီး အိန္ဒိယနိုင်ငံသား သုံးဦးလည်း ဒဏ်ရာရခဲ့ပါတယ်။ အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ် နာရင်ဒြာမိုဒီက ဒီတိုက်ခိုက်မှုကို ရှုတ်ချပြီး “အရပ်သားတွေနဲ့ အခြေခံအဆောက်အဦတွေကို ပစ်မှတ်ထားတာဟာ လက်ခံနိုင်စရာ မရှိဘူး” လို့ X လူမှုကွန်ရက်မှာ တက်ရေးပါတယ်။ ဒါတွေမဖြစ်ခင် နှစ်ပတ်အလိုကလည်း အီရန်ဟာ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားထဲက အိန္ဒိယအလံတင် သင်္ဘောနှစ်စင်းကို ပစ်ခတ်ခဲ့ပါသေးတယ်။ ရေလမ်းကြောင်း ပြန်ဖွင့်ပေးမယ် ဆိုတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ပြောင်းလဲလိုက်ပြီး မကြာခင်မှာပဲ ဒီလို တိုက်ခိုက်ခဲ့တာပါ။ အိန္ဒိယအစိုးရဟာ အစောပိုင်းမှာ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားက […]

ရာထူးလက်ခံပြီး သီတင်းသုံးပတ် မပြည့်မီမှာပင် ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ် အနုတင်ချန်ဝီရာကူတစ်ယောက် နိုင်ငံခြားရေးနှင့် လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ ဦးစားပေးလုပ်ငန်း သုံးရပ်ကို မီးစိမ်းပြလိုက်၏။ ၎င်းတို့မှာ ကမ္ဘောဒီးယားနှင့် တင်းမာမှုများကို စီမံခန့်ခွဲခြင်း၊ နိုင်ငံတောင်ပိုင်း နယ်စပ်ခရိုင်များရှိ မငြိမ်မသက်မှုများကို ဖြေရှင်းခြင်းနှင့် မြန်မာ့အရေးတွင် ပိုမိုတက်ကြွသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ရန် တိတ်တဆိတ် ပြင်ဆင်ခြင်းဟူသည့် အချက်များ ဖြစ်သည်။ သူ၏ ကနဦး မူဝါဒလမ်းညွှန်ချက်တွင် အနုတင်သည် ထိုင်း-ကမ္ဘောဒီးယား ဆက်ဆံရေးနှင့် နိုင်ငံတောင်ပိုင်းရှိ ကာလရှည်ကြာနေပြီဖြစ်သော လက်နက်ကိုင် လှုပ်ရှားမှုများကို အလေးပေး အာရုံစိုက်ထားသော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ပတ်သက်၍မူ တိုက်ရိုက်ရည်ညွှန်းပြောဆိုခြင်းမျိုး ရှောင်ရှားခဲ့သည်။ ဤသည်မှာလည်း ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ ချန်လှပ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ဟန်တူသည်။ ဝန်ကြီးချုပ်အနေဖြင့် နှစ်နိုင်ငံ ဆက်ဆံရေးရှိ ထိရှလွယ်သော အရေးကိစ္စများကို လူအများ အာရုံစုပြုံလာခြင်းမျိုး မဖြစ်စေဘဲ တိတ်တဆိတ် […]

ထရမ့်အစိုးရက အော်ပရေးရှင်း အက်ပစ်ဖျူရီလို့ ခေါင်းစဉ်တပ်ထားတဲ့ အီရန်စစ်ပွဲဟာ မကြာခင်မှာပဲ နှစ်လပြည့်ပါတော့မယ်။ ဒီအချိန်မှာတော့ ဝါရှင်တန်က စစ်ဗိုလ်ချုပ်တွေ အနေနဲ့ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် မမေးနိုင်ကြတဲ့ မေးခွန်းတစ်ခုကို ခေတ္တရပ်ပြီး မေးကြည့်ဖို့ ကောင်းနေပါပြီ။ အဲဒါကတော့ “တကယ်တမ်း ဘာတွေ ဖြစ်လာမယ်လို့ ငါတို့ တွေးထားခဲ့တာလဲ” ဆိုတာပါပဲ။ စစချင်း တိုက်ခိုက်မှုမှာပဲ အဓိပတိခေါင်းဆောင် အလီခါမေနီ သေဆုံးခဲ့ပါတယ်။ ဒီနောက်မှာတော့ အီရန်ဆီကနေ လက်တုံ့ပြန်မှုအဖြစ် ဒေသတွင်းကို ရာနဲ့ချီတဲ့ ဒုံးကျည်တွေနဲ့ ထောင်နဲ့ချီတဲ့ ဒရုန်းတွေ ကျရောက်လာခဲ့ပါတယ်။ နှစ်ဘက်တိုက်ခိုက်မှုတွေကြောင့် အီရန်နဲ့ လက်ဘနွန်မှာ လူထောင်ချီ သေဆုံးရပါတယ်။ အစ္စရေးနဲ့ ပင်လယ်ကွေ့ အာရပ်နိုင်ငံတွေမှာ ဒါဇင်နဲ့ချီတဲ့ လူတွေ သေဆုံးခဲ့ရသလို သန်းနဲ့ချီတဲ့ ပြည်သူတွေလည်း နေရပ်စွန့်ခွာ ထွက်ပြေးခဲ့ကြရပါတယ်။ ကမ္ဘာ့ရေနံနဲ့ ဓာတ်ငွေ့ […]

သမိုင်းကပေးတဲ့ စိတ်မသက်မသာစရာ သင်ခန်းစာတစ်ခု။ ကမ္ဘာစစ်တွေဟာ လူတိုင်းနီးပါးကို ထိခိုက်နစ်နာစေပေမဲ့ ကမ္ဘာစစ်တွေ ဖြစ်၊မဖြစ်ကတော့ ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်သူ လူနည်းစုလေးရဲ့ လက်ထဲမှာ ရှိနေတယ်။ ပြီးတော့ အဲဒီဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်သူတွေဟာ တခါတလေမှာ အရူးတွေ ဖြစ်နေတတ်ပါတယ်။ ဒီကနေ့ကမ္ဘာဟာ ၁၉၁၄ ခုနှစ် မတိုင်ခင်ကာလနဲ့ တော်တော်လေး တူတယ်ဆိုတဲ့အကြောင်း ယေးလ်တက္ကသိုလ်က သမိုင်းပါမောက္ခ အော့ဒ်အာနေးဝက်စတက်က သူ့ရဲ့ “The Coming Storm” ဆိုတဲ့ စာအုပ်ထဲမှာ ထောက်ပြထားပါတယ်။ အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေဟာ သူတို့ရဲ့ အိမ်နီးချင်း ဒေသတွင်းနိုင်ငံတွေအပေါ် လွှမ်းမိုးချုပ်ကိုင်ဖို့ ကြိုးပမ်းနေကြတယ်။ အမျိုးသားရေးဝါဒဘုန်းတန်ခိုးကြီးထွားလာနေတဲ့ ခေတ်ကို ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်းခေတ်က လမ်းဖယ်ပေးနေတယ်။ ကိုယ့်ပြဿနာတွေအတွက် အခြားနိုင်ငံတွေကို လက်ညှိုးထိုးအပြစ်တင်နေတဲ့ လူတွေကလည်း တနေ့တခြား ပိုများလာနေတယ်။ အပြန်အလှန်သံသယဝင်နေကြပုံ‌က ပထမကမ္ဘာစစ်ဖြစ်ခါနီးကာလတုန်းကထက် အခုချိန်မှာ ပိုတောင်ဆိုးနေတယ်ဆိုတာ တကယ့်အမှန်ပါပဲ။ သူတို့ […]

အာကာသစူးစမ်းလေ့လာရေးဆိုတာ အဓိပ္ပါယ်မရှိတဲ့ အလုပ်တစ်ခုဆိုတာ ကျွန်မအတွက်တော့ အထူးတလည် ရှင်းပြနေဖို့တောင် မလိုပါဘူး။ ကျွန်မတို့ နေထိုင်ရာ ဂြိုဟ်ကို ဒုက္ခပေးနေတဲ့ အကျပ်အတည်းတွေ ပိုအရေးတကြီးဖြစ်လာလေလေ အာကာသစူးစမ်းလေ့လာရေးဆိုတာက ပိုအဓိပ္ပါယ်မဲ့လာလေလေပါပဲ။ ၁၉၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်တွေတုန်းက အာကာသစူးစမ်းလေ့လာရေးအပေါ် လူတွေ ဘာကြောင့် စိတ်လှုပ်ရှားခဲ့ကြသလဲဆိုတာကို ကျွန်မ နားလည်နိုင်ပါတယ်။ အဲဒီအချိန်တုန်းက ကမ္ဘာကြီးဟာ ငယ်ရွယ်တက်ကြွနေခဲ့သလို အာကာသထဲမှာ အစိမ်းရောင်ဂြိုဟ်သားလေးတွေ ရှိနေနိုင်တယ်လို့ ကျွန်မတို့က ထင်ခဲ့ကြတာကိုး။ ဘယ်သူကများ သူတို့ကို မတွေ့ချင်ဘဲ နေမှာပါလိမ့်။ ဒါပေမဲ့ ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်မှာ ရူပဗေဒပညာရှင်အန်ရီကိုဖာမီ စတင်တင်ပြခဲ့တဲ့ “Where is everybody” ဆိုတဲ့ အယူအဆကိုပဲ ပညာရှင်အများစုက သဘောတူလက်ခံထားကြပါတယ်။ တကယ်လို့ အာကာသထဲမှာ အသိဉာဏ်ရှိတဲ့ သက်ရှိတွေ ရှိနေမယ်ဆိုရင် သူတို့က ဘာလို့ ကျွန်မတို့ဆီ […]

ရက်သတ္တပတ်တွေ ကုန်လွန်လာတာနဲ့အမျှ အီရန်စစ်ပွဲနဲ့ ယူကရိန်းစစ်ပွဲဟာ ပိုပိုပြီးတော့ အပြန်အလှန်ဆက်နွှယ်လာပါတယ်။ ဒီစစ်ပွဲနှစ်ခုဟာ စစ်ပွဲတစ်ခုတည်းအဖြစ် ပေါင်းစပ်လာနေပြီလို့ လေ့လာသူအချို့က ဆိုလာကြတဲ့အထိပါပဲ။ စစ်ပွဲတစ်ခုက အခြားစစ်ပွဲတစ်ခုရဲ့ လမ်းကြောင်းအပေါ် ဘယ်လိုသက်ရောက်မလဲဆိုတာက ခန့်မှန်းရခက်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီစစ်ပွဲနှစ်ခုကြားက အပြန်အလှန်ဆက်စပ်နေမှုကြောင့် နိုင်ငံအများအပြားဟာ ဒီစစ်မီးလျှံနှစ်ခုကြားထဲ ပိုမိုပါဝင်လာနေကြပြီး ဥရောပကနေ အရှေ့အလယ်ပိုင်းအထိ မတည်ငြိမ်မှုတွေ ဆက်တိုက်ဖြစ်လာနေတာကတော့ အထင်အရှားပါပဲ။ ဒီစစ်ပွဲနှစ်ခုကြားက အပြန်အလှန်ဆက်စပ်မှုဟာ ယူကရိန်းဘက်က ကြည့်မယ်ဆိုတော့ အသစ်အဆန်းတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ ဗလာဒီမာပူတင်ရဲ့ ယူကရိန်းအပေါ် တင်းပြည့်ကျပ်ပြည့် ကျူးကျော်စစ်စတင်ပြီး ၇ လအကြာ ၂၀၂၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလကတည်းက ရုရှားဟာ အီရန်လုပ် ရှာဟက်ဒရုန်းတွေကို စသုံးနေခဲ့တာပါ။ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက်နေ့မှာ အမေရိကန်နဲ့ အစ္စရေးက အီရန်ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီးနောက်မှာ ထွက်ပေါ်လာတဲ့ သတင်းတွေအရ […]