သမိုင်းကပေးတဲ့ စိတ်မသက်မသာစရာ သင်ခန်းစာတစ်ခု။ ကမ္ဘာစစ်တွေဟာ လူတိုင်းနီးပါးကို ထိခိုက်နစ်နာစေပေမဲ့ ကမ္ဘာစစ်တွေ ဖြစ်၊မဖြစ်ကတော့ ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်သူ လူနည်းစုလေးရဲ့ လက်ထဲမှာ ရှိနေတယ်။ ပြီးတော့ အဲဒီဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်သူတွေဟာ တခါတလေမှာ အရူးတွေ ဖြစ်နေတတ်ပါတယ်။ ဒီကနေ့ကမ္ဘာဟာ ၁၉၁၄ ခုနှစ် မတိုင်ခင်ကာလနဲ့ တော်တော်လေး တူတယ်ဆိုတဲ့အကြောင်း ယေးလ်တက္ကသိုလ်က သမိုင်းပါမောက္ခ အော့ဒ်အာနေးဝက်စတက်က သူ့ရဲ့ “The Coming Storm” ဆိုတဲ့ စာအုပ်ထဲမှာ ထောက်ပြထားပါတယ်။ အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေဟာ သူတို့ရဲ့ အိမ်နီးချင်း ဒေသတွင်းနိုင်ငံတွေအပေါ် လွှမ်းမိုးချုပ်ကိုင်ဖို့ ကြိုးပမ်းနေကြတယ်။ အမျိုးသားရေးဝါဒဘုန်းတန်ခိုးကြီးထွားလာနေတဲ့ ခေတ်ကို ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်းခေတ်က လမ်းဖယ်ပေးနေတယ်။ ကိုယ့်ပြဿနာတွေအတွက် အခြားနိုင်ငံတွေကို လက်ညှိုးထိုးအပြစ်တင်နေတဲ့ လူတွေကလည်း တနေ့တခြား ပိုများလာနေတယ်။ အပြန်အလှန်သံသယဝင်နေကြပုံ‌က ပထမကမ္ဘာစစ်ဖြစ်ခါနီးကာလတုန်းကထက် အခုချိန်မှာ ပိုတောင်ဆိုးနေတယ်ဆိုတာ တကယ့်အမှန်ပါပဲ။ သူတို့ […]

အာကာသစူးစမ်းလေ့လာရေးဆိုတာ အဓိပ္ပါယ်မရှိတဲ့ အလုပ်တစ်ခုဆိုတာ ကျွန်မအတွက်တော့ အထူးတလည် ရှင်းပြနေဖို့တောင် မလိုပါဘူး။ ကျွန်မတို့ နေထိုင်ရာ ဂြိုဟ်ကို ဒုက္ခပေးနေတဲ့ အကျပ်အတည်းတွေ ပိုအရေးတကြီးဖြစ်လာလေလေ အာကာသစူးစမ်းလေ့လာရေးဆိုတာက ပိုအဓိပ္ပါယ်မဲ့လာလေလေပါပဲ။ ၁၉၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်တွေတုန်းက အာကာသစူးစမ်းလေ့လာရေးအပေါ် လူတွေ ဘာကြောင့် စိတ်လှုပ်ရှားခဲ့ကြသလဲဆိုတာကို ကျွန်မ နားလည်နိုင်ပါတယ်။ အဲဒီအချိန်တုန်းက ကမ္ဘာကြီးဟာ ငယ်ရွယ်တက်ကြွနေခဲ့သလို အာကာသထဲမှာ အစိမ်းရောင်ဂြိုဟ်သားလေးတွေ ရှိနေနိုင်တယ်လို့ ကျွန်မတို့က ထင်ခဲ့ကြတာကိုး။ ဘယ်သူကများ သူတို့ကို မတွေ့ချင်ဘဲ နေမှာပါလိမ့်။ ဒါပေမဲ့ ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်မှာ ရူပဗေဒပညာရှင်အန်ရီကိုဖာမီ စတင်တင်ပြခဲ့တဲ့ “Where is everybody” ဆိုတဲ့ အယူအဆကိုပဲ ပညာရှင်အများစုက သဘောတူလက်ခံထားကြပါတယ်။ တကယ်လို့ အာကာသထဲမှာ အသိဉာဏ်ရှိတဲ့ သက်ရှိတွေ ရှိနေမယ်ဆိုရင် သူတို့က ဘာလို့ ကျွန်မတို့ဆီ […]

ရက်သတ္တပတ်တွေ ကုန်လွန်လာတာနဲ့အမျှ အီရန်စစ်ပွဲနဲ့ ယူကရိန်းစစ်ပွဲဟာ ပိုပိုပြီးတော့ အပြန်အလှန်ဆက်နွှယ်လာပါတယ်။ ဒီစစ်ပွဲနှစ်ခုဟာ စစ်ပွဲတစ်ခုတည်းအဖြစ် ပေါင်းစပ်လာနေပြီလို့ လေ့လာသူအချို့က ဆိုလာကြတဲ့အထိပါပဲ။ စစ်ပွဲတစ်ခုက အခြားစစ်ပွဲတစ်ခုရဲ့ လမ်းကြောင်းအပေါ် ဘယ်လိုသက်ရောက်မလဲဆိုတာက ခန့်မှန်းရခက်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီစစ်ပွဲနှစ်ခုကြားက အပြန်အလှန်ဆက်စပ်နေမှုကြောင့် နိုင်ငံအများအပြားဟာ ဒီစစ်မီးလျှံနှစ်ခုကြားထဲ ပိုမိုပါဝင်လာနေကြပြီး ဥရောပကနေ အရှေ့အလယ်ပိုင်းအထိ မတည်ငြိမ်မှုတွေ ဆက်တိုက်ဖြစ်လာနေတာကတော့ အထင်အရှားပါပဲ။ ဒီစစ်ပွဲနှစ်ခုကြားက အပြန်အလှန်ဆက်စပ်မှုဟာ ယူကရိန်းဘက်က ကြည့်မယ်ဆိုတော့ အသစ်အဆန်းတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ ဗလာဒီမာပူတင်ရဲ့ ယူကရိန်းအပေါ် တင်းပြည့်ကျပ်ပြည့် ကျူးကျော်စစ်စတင်ပြီး ၇ လအကြာ ၂၀၂၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလကတည်းက ရုရှားဟာ အီရန်လုပ် ရှာဟက်ဒရုန်းတွေကို စသုံးနေခဲ့တာပါ။ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက်နေ့မှာ အမေရိကန်နဲ့ အစ္စရေးက အီရန်ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီးနောက်မှာ ထွက်ပေါ်လာတဲ့ သတင်းတွေအရ […]

အမေရိကန်နဲ့ အစ္စရေးရဲ့ တိုက်ခိုက်မှုတွေက အီရန်စစ်ပွဲကို စိုက်ပျိုးလိုက်ချိန်ကစပြီး စစ်ပွဲရဲ့ ကဏ္ဍအလုံးစုံနီးပါးအပေါ် မေးခွန်းထုတ်စရာတွေ ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။ ဒီစစ်ပွဲကို စတင်ရတဲ့ ကနဦးအကြောင်းပြချက် ၊ ထရမ့်အစိုးရရဲ့ စစ်ပွဲရပ်တန့်ရေးမဟာဗျူဟာနဲ့ စစ်ပွဲပြီး အခင်းအကျင်း – စတာတွေပါ။ သမ္မတထရမ့်နဲ့ သူ့ရဲ့ အရာရှိတွေဟာ ရှေ့နောက်မညီတဲ့ အဖြေတွေ ပေးနေတာကြောင့် မေးခွန်းတွေက ဆက်ရှိနေပါတယ်။ အီရန်ကို အဏုမြူလက်နက်မထုတ်နိုင်အောင် တားဆီးဖို့ဆိုတဲ့ အကန့်အသတ်ပါ ရည်ရွယ်ချက်ကနေ လူထုအုံကြွမှုမှနေ၍ အီရန်အစ္စလာမ္မစ်အစိုးရကို ဖြုတ်ချဖို့ဆိုတဲ့ အမြင့်ဆုံး ရည်မှန်းချက်အထိ အမျိုးမျိုးအဖြေတွေ သမ္မတထရမ့်နဲ့ သူ့ရဲ့ အရာရှိတွေဟာ ပေးနေလို့ပါ။ ဒီစစ်ဆင်ရေးရဲ့ တစ်ခုသော အရာကိုတော့ ထရမ့်ဘက်က အစကတည်းက မှန်မှန်ကန်ကန် တိတိကျကျ ပြောခဲ့တာတစ်ခု ရှိပါတယ်။ ဒီစစ်ပွဲ မြန်မြန်နဲ့ ပြီးမှာမဟုတ်ဘူး ဆိုတာပါပဲ။ […]

စာဖတ်သူများခင်ဗျား…။ အမေရိကန်နဲ့ အစ္စရေးက အီရန်ကို စတိုက်တဲ့ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက်နေ့ကို ပြန်မသွားကြည့်ကြပါနဲ့။ ဒီစစ်ပွဲရဲ့ ရင်နင့်စရာအကောင်းဆုံး မြင်ကွင်းကို မြင်ရပါမယ်။ အီရန်နိုင်ငံတောင်ပိုင်း မီနပ်မြို့က ‘သန့်ရှင်းသော သစ်ပင်’ဆိုတဲ့ နာမည်နဲ့ မူလတန်း မိန်းကလေးစာသင်ကျောင်း ဟာ အဲဒီနေ့မှာ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခံလိုက်ရပါတယ်။ လူပေါင်း ၁၇၅ ယောက်ထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့ရတယ်လို့ အီရန်အစိုးရပိုင်မီဒီယာက ကြေညာပါတယ်။ အများစုက ကလေးငယ်တွေပါ။ ပြိုကျနေတဲ့ စာသင်ကျောင်းရဲ့ အုတ်ခဲအစအနတွေကြားမှာ ပြတ်ထွက်သွားတဲ့ လူသားကလေးငယ်အပိုင်းအစတွေကို မျက်စိထဲမှာ မြင်ယောင်ကြည့်နိုင်ပါတယ်။ ပရိဒေဝဟာ အစွမ်းထက်သဗျ။ ‘သန့်ရှင်းသော သစ်ပင်’ စာသင်ကျောင်း ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခံရမှုဟာ အေအိုင်နဲ့ ပစ်မှတ်မှားယွင်းသတ်မှတ်ပြီး တိုက်ခိုက်လိုက်တာကြောင့် ဖြစ်နိုင်တယ်လို့ နိုင်ငံတကာ စက်ရုပ်လက်နက် ထိန်းချုပ်ရေးကော်မတီ (ICRAC) ဥက္ကဋ္ဌ ပီတာအာဆာရိုက ဆိုပါတယ်။ […]

ထိုင်းနိုင်ငံကို အပြောင်းအလဲလုပ်ချင်တဲ့ နိုင်ငံရေးပါတီတိုင်းအတွက် ရွေးကောက်ပွဲနိုင်တာနဲ့ အာဏာရတာဟာ လုံးဝတခြားစီပဲဆိုတာကို ခါးသီးတဲ့ အတွေ့အကြုံတွေက ပြထားပြီးသားပါ။ ထိုင်းဘုရင့်နိုင်ငံမှာ နိုင်ငံရေးသမားတွေ ၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်ကြီးတွေနဲ့ စစ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီးတွေဟာ ဘုရင်စနစ်ရဲ့ အထွတ်အထိပ်အာဏာကို ဦးထိပ်ထား အလုပ်အကျွေး ပြုနေကြပါတယ်။ ဒီနိုင်ငံမှာ ကွန်ဆာဗေးတစ်ဝါဒီတွေကပဲ အစိုးရအာဏာကို ချုပ်ကိုင်ထားကြတယ်။ ကွန်ဆာဗေးတစ်ဝါဒီတွေဟာ ရွေးကောက်ပွဲတွေကို လုပ်ခွင့်ပေးပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သူတို့ရဲ့ အာဏာကို ခြိမ်းခြောက်နိုင်တယ်လို့ ယူဆတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲအောင်ပန်းရှင်တွေကို ဖြုတ်ချဖို့ အာဏာသိမ်းပွဲ မဟုတ်ရင် အခြားသော နိုင်ငံရေးပရိယာယ်တွေကို ဖန်တီးလေ့ ရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ မနက်ဖြန် (ဖေဖော်ဝါရီ ၈) မှာကျင်းပမယ့် ဒီတစ်ကြိမ်ရွေးကောက်ပွဲမှာတော့ အခြေအနေတွေ ထူးခြားလာနိုင်တယ်လို့ နက်တာဖွန် ရူအန်ပန်ယာဝပ်က ပြောပါတယ်။ သူက ဒီမိုကရေစီလိုလားတဲ့ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးဝါဒီ ပြည်သူ့ပါတီရဲ့ ခေါင်းဆောင်ပါ။ […]