ဆောင်းပါး Archives

စစ်တပ်အသုံးချခံ ကျောင်းသားတစ်ပိုင်း ပြည်သူ့စစ်

ဆောင်းပါး

Dawei Watch

March 5, 2026

အက်ရှင်ကားတွေထဲမှာ တွေ့မြင်ရတဲ့ မြင်ကွင်းမျိုး ထားဝယ်က စာသင်ကျောင်းထဲမှာ တွေ့နိုင်ပါပြီ။ ထားဝယ်မြို့ အထက်တန်းကျောင်းတစ်ခုရဲ့ အိမ်သာအရှေ့မှာ အဖြူအစိမ်းဝတ် ကျောင်းသားတစ်ယောက်က အခြားကျောင်းသားတစ်ယောက်ကို သေနတ်နဲ့ချိန်ပြီး ဒူးထောက်တောင်းပန်ခိုင်းနေတာပါ။ ဒါက အာဏာသိမ်းပြီး ၄ နှစ်ကျော်လောက်ကစပြီး ထားဝယ်မြို့ပေါ်က စာသင်ကျောင်းတွေမှာ တကယ်ဖြစ်ပျက်နေတဲ့ အခြေအနေတွလို့ မောင်ဖြိုးက ဆိုလိုက်ပါတယ်။ ဒီမြင်ကွင်းမျိုးက သူ့အတွက်အထူးအဆန်းမဟုတ် ကိုယ်တိုင်ကြုံတွေ့ခဲ့ရတာပါ လို့လည်း ဆိုပါတယ်။ နယ်ကျေးရွာတွေရဲ့ မတည်ငြိမ်မှုတွေကြောင့် ပညာသင်ဖို့အတွက် ၂၀၂၅ ခုနှစ်မှာ ထားဝယ်မြို့ပေါ်ကို အားကိုးတကြီး ပြောင်းရွှေ့လာခဲ့တဲ့ မောင်ဖြိုးအတွက် မြို့ပေါ်က ကျောင်းတော်ကြီးဟာ ထင်ထားသလို လုံခြုံတဲ့နေရာ ဟုတ်မနေခဲ့ပါဘူး။ “သူတို့က ကျွန်တော်တို့ဆီမှာ ပိုက်ဆံလိုက်ချေးတယ်။ ချေးပြီးရင်လည်း ပြန်မပေးတော့ဘူး။ မပေးလို့ တောင်းရင်း ရန်ဖြစ်တော့ ကျွန်တော်တို့ကို ကျောင်းအိမ်သာရှေ့ကိုခေါ်ပြီး သေနတ်နဲ့ချိန်တယ်။ ပြီးရင် […]

သရက်ချောင်းမှာ စစ်အာဏာရှင်တပ် ကြည်း ရေ လေ အစွမ်းကုန်သုံးပြီး တိုက်နေတာဘာကြောင့်လဲ

သတင်းဆောင်းပါး

Dawei Watch

March 2, 2026

သရက်ချောင်းမြို့နယ်ရှိ ကျေးရွာများကို စစ်အာဏာရှင်တပ်က နေ့မအား ညမနား လေယာဉ်နဲ့ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုများ တရစပ် လုပ်ဆောင်နေသည်။ ပင်လယ်ပြင်ရှိ စစ်သင်္ဘောကလည်း လက်နက်ကြီးဖြင့် ပစ်ကူပေးနေသလို မြေပြင်ကလည်း စစ်ကြောင်းထိုးနေသည်။ ကြည်း၊ ရေ၊ လေ ဘက်စုံသုံးပြီး စစ်အာဏာရှင်တပ်က တိုက်ခိုက်နေခြင်းဖြစ်သည်။ ဖေဖော်ဝါရီလဆန်းက စတင်ပြီး ထားဝယ်ခရိုင်၊ သရက်ချောင်းမြို့နယ်သည် စစ်တလင်းပြင်အတိ ဖြစ်လာသည်။ ကျေးရွာ ၂၀ ကျော်က အရပ်သားပြည်သူများ ထွက်ပြေးနေကြရပြီး ရိက္ခာပြတ်လပ်မှုများနှင့်လည်း ကြုံနေရသည်။ သရက်ချောင်းမြို့နယ်ကို စစ်အာဏာရှင်တပ်က ဖေဖော်ဝါရီလဆန်းမှာ စစ်ကြောင်းစထိုးပြီး ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၀ ရက်တွင် ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် KNLA ၊ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးပူးပေါင်းတပ်များနှင့် တိုက်ပွဲစဖြစ်သည်။ ယင်းနောက် မြိတ်-ထားဝယ်ကားလမ်းပေါ်က ဝင်းဝစခန်းကို KNLA နှင့် ပူးပေါင်းတော်လှန်ရေးတပ်များက ပူးပေါင်း တိုက်ခိုက်ရာမှ တိုက်ပွဲများ […]

Starlink နဲ့ ပထဝီနိုင်ငံရေး

နိုင်ငံတကာဆောင်းပါး

Dawei Watch

February 23, 2026

ဒီနေ့ခေတ်မှာ ကမ္ဘာ့နေရာအတော်များများဟာ အင်တာနက် အသုံးပြုခွင့်မရတဲ့ ပြဿနာကြီးနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရဆဲပါ။ အမေရိကန်နည်းပညာဘီလီယံနာ အီလွန်မတ်စ်က Starlink ဂြိုဟ်တုအင်တာနက်ဝန်ဆောင်မှုကို စမိတ်ဆက်တုန်းက ရည်ရွယ်ချက်ဟာ ဒီပြဿာနာကို ဖြေရှင်းဖို့ပါ။ သမားရိုးကျ နည်းလမ်းတွေနဲ့ အင်တာနက်ချိတ်ဆက်ဖို့ မဖြစ်နိုင်တဲ့ နေရာတွေ၊ ကုန်ကျစရိတ်ကြီးလွန်းလို့ အင်တာနက်ချိတ်ဆက်ဖို့ လက်လျှော့ထားရတဲ့ ကမ္ဘာတစ်လွှားက ဒေသတွေဆီ အင်တာနက် အမြန်ဆုံးရောက်ရှိစေဖို့ ရည်ရွယ်ပြီး Starlink ကို ပုံစံထုတ်ဖန်တီးထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကမ္ဘာမှာ အခြားဂြိုဟ်တုအခြေပြု အင်တာနက်ကုမ္ပဏီတွေ ရှိနေပေမယ့်လည်း အီလွန်မတ်စ်ရဲ့ SpaceX ကုမ္ပဏီက Starlink ကို အရှိန်အဟုန်နဲ့ ချဲ့ထွင်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။ Starlink ဟာ ကမ္ဘာ့ပတ်လမ်းထဲက ဂြိုဟ်တုအငယ်စားပေါင်း ၁၀,၀၀၀ လောက်နဲ့ ဖွဲ့စည်းထားတဲ့ ဂြိုဟ်တုအင်တာနက်ဝန်ဆောင်မှုစနစ်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ Starlink ဂြိုဟ်တုတွေဟာ လေဆာနည်းပညာနဲ့ ဒေတာတွေကို […]

စစ်ကော်မရှင်က လေကြောင်းအားပြုပြီး တနင်္သာရီတိုင်းကို ထိုးစစ်ဆင်

သတင်းဆောင်းပါး

Dawei Watch

February 21, 2026

စစ်ကော်မရှင်၏ အတုအယောင်ရွေးကောက်ပွဲအပြီးတွင် တနင်္သာရီတိုင်းအတွင်း စစ်ရေးပိုမိုပြင်းထန်လာနေသည်။ Dawei Watch က ရရှိထားသည့် အချက်အလက်များအရ စစ်ကော်မရှင်က တနင်္သာရီတိုင်းအတွင်းရှိ တော်လှန်ရေး တပ်ဖွဲ့များ၏ တည်နေရာကို အသေးစိတ် ထောက်လှမ်းနေသည်မှာ ၆ လခန့်ရှိပြီဖြစ်သည်။ စစ်ကော်မရှင်၏ မြေပြင်တပ်များသို့ ညွှန်ကြားချက်များတွင် ပစ်မှတ်တည်နေရာများကို စနစ်တကျကောက်ယူပြီး တင်ပြရန်ဆိုသည့် အချက်ကို ဆက်တိုက်ဖော်ပြနေကြောင်း တွေ့ရသည်ဟု စစ်ရေးသတင်းရင်းမြစ်က Dawei Watch သို့ ပြောဆိုသည်။ ယခု ဖေဖော်ဝါရီလတွင်တော့ လေကြောင်းက ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုများ ဆက်တိုက်လုပ်ဆောင်လာနေသည်။ တနင်္သာရီတိုင်းအတွင်း ယခုကဲ့သို့ လေယာဉ်ဖြင့် ရက်ဆယ်နှင့်ချီ နေ့စဉ်ရက်ဆက် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုမျို မကြုံဖူးကြောင်း ဒေသခံများကဆိုကြသည်။ စစ်အာဏာရှင်တပ်၏ ဂျက်တိုက်လေယာဉ်များ၊ Y12၊ ရဟတ်ယာဉ်များ ကောင်းကင်ယံတွင် နေ့စဉ်ရက်ဆက် ဝဲပျံလျက်ရှိသည်။ တိုင်းအတွင်း တိုက်ပွဲများဖြစ်ပွားသည့်နေရာများ၊ စစ်ရေးတင်းမာနေသည့်နေရာများကို […]

မြန်မာ့ဇီဝ တံတိုင်းပြိုလဲခြင်း

Dawei Watch

February 15, 2026

By Dawei Watch & Lighthouse Reports This story was supported by the Pulitzer Center Rainforest Reporting Grant.This story was produced with support from the Environmental Reporting Collective (ERC). သိန္ဓောရွာမှ ကြိုဆိုပါသည်။ ရွာကိုဖြတ်ပြီး ဆိုင်ကယ်ဖြင့် ၈ မိနစ်ခန့်သွားလိုက်ချိန်တွင် တွင်းကြီးများ မြေစာပုံကြီးများကို အနီးကပ်မြင်လိုက်ရသည်။ ပေ ၄၀ ကျော်ခန့် နက်သည့် ချိုင့်ခွက်ကြီးများကလည်း အစီအရီ၊ သစ်ပင်မရှိတော့သည့် တောင်ကတုံးများကလည်း ဝန်းရံလျက်ရှိနေသည်။ တနင်္သာရီအမျိုးသားဥယျာဉ်ထဲတွင်တည်ရှိသည့် သိန္ဓောရွာသည် ယခင်ဥယျာဉ်ခြံစိုက်ပျိုးမှုဖြင့် အသက်မွေးကြသော်လည်း စစ်အာဏာသိမ်းပြီး နောက်ပိုင်းတွင် တစ်ရွာလုံးနီးပါး ခဲမိုင်းတူးသူများ အဖြစ် […]

၂၀၂၆ ထိုင်းရွေးကောက်ပွဲနဲ့ လိမ္မော်ရောင်လှိုင်း

နိုင်ငံတကာဆောင်းပါး

Dawei Watch

February 7, 2026

ထိုင်းနိုင်ငံကို အပြောင်းအလဲလုပ်ချင်တဲ့ နိုင်ငံရေးပါတီတိုင်းအတွက် ရွေးကောက်ပွဲနိုင်တာနဲ့ အာဏာရတာဟာ လုံးဝတခြားစီပဲဆိုတာကို ခါးသီးတဲ့ အတွေ့အကြုံတွေက ပြထားပြီးသားပါ။ ထိုင်းဘုရင့်နိုင်ငံမှာ နိုင်ငံရေးသမားတွေ ၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်ကြီးတွေနဲ့ စစ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီးတွေဟာ ဘုရင်စနစ်ရဲ့ အထွတ်အထိပ်အာဏာကို ဦးထိပ်ထား အလုပ်အကျွေး ပြုနေကြပါတယ်။ ဒီနိုင်ငံမှာ ကွန်ဆာဗေးတစ်ဝါဒီတွေကပဲ အစိုးရအာဏာကို ချုပ်ကိုင်ထားကြတယ်။ ကွန်ဆာဗေးတစ်ဝါဒီတွေဟာ ရွေးကောက်ပွဲတွေကို လုပ်ခွင့်ပေးပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သူတို့ရဲ့ အာဏာကို ခြိမ်းခြောက်နိုင်တယ်လို့ ယူဆတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲအောင်ပန်းရှင်တွေကို ဖြုတ်ချဖို့ အာဏာသိမ်းပွဲ မဟုတ်ရင် အခြားသော နိုင်ငံရေးပရိယာယ်တွေကို ဖန်တီးလေ့ ရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ မနက်ဖြန် (ဖေဖော်ဝါရီ ၈) မှာကျင်းပမယ့် ဒီတစ်ကြိမ်ရွေးကောက်ပွဲမှာတော့ အခြေအနေတွေ ထူးခြားလာနိုင်တယ်လို့ နက်တာဖွန် ရူအန်ပန်ယာဝပ်က ပြောပါတယ်။ သူက ဒီမိုကရေစီလိုလားတဲ့ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးဝါဒီ ပြည်သူ့ပါတီရဲ့ ခေါင်းဆောင်ပါ။ […]

ထိပ်သီးစစ်ဗိုလ်ချုပ်တွေ ဖယ်ရှားလိုက်တဲ့ ရှီကျင့်ဖျင်

နိုင်ငံတကာဆောင်းပါး

Dawei Watch

January 29, 2026

ပြီးခဲ့တဲ့ နှစ်နှစ်အတွင်း တရုတ်စစ်ဘက် ထိပ်ပိုင်းခေါင်းဆောင်တွေကို ရာထူးကနေ အကြီးအကျယ် ဖယ်ရှားရှင်းလင်းမှုတွေ ရှိခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တရုတ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီးတစ်ယောက်ကတော့ ဒီဘေးကနေ လွတ်ပြီးသားလို့ ယူဆရတဲ့ အနေအထားမှာ အချိန်အတော်ကြာ ရှိနေခဲ့ပါတယ်။ တရုတ်စစ်တပ်ရဲ့ စီနီယာအကျဆုံး စစ်ဘက်အရာရှိကြီးဖြစ်တဲ့ ကျန်းယုံရှာဟာ သမ္မတရှီကျင့်ဖျင်ရဲ့ ရင်းနှီးတဲ့ သူငယ်ချင်းတစ်ယောက် ဖြစ်ပါတယ်။ ၁၉၇၉ ခုနှစ် ဗီယက်နမ်နဲ့ ဖြစ်ခဲ့တဲ့ စစ်ပွဲမှာ ထူးထူးခြားခြား စွမ်းဆောင်နိုင်ခဲ့တာကြောင့် ကျန်းယုံရှာဟာ လက်ရှိ တရုတ်စစ်တပ်မှာ စစ်မြေပြင်အတွေ့အကြုံရှိတဲ့ ရှားရှားပါးပါး စစ်ဗိုလ်ချုပ်တွေထဲက တစ်ယောက် ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအချက်တွေကပဲ ရှီကျင့်ဖျင် ဦးဆောင်တဲ့ ဗဟိုစစ်ကော်မရှင် (CMC) ရဲ့ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌနှစ်ယောက်မှာ ကျန်းယုံရှာဟာ ပိုစီနီယာကျသူတစ်ယောက်အနေနဲ့ သူ့ရဲ့ ဩဇာအာဏာကို ပိုမိုခိုင်မာစေခဲ့ပါတယ်။ အကဲခတ်အချို့ကတော့ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးကျန်းဟာ မကြာသေးခင်က ရာထူးက […]

ဂရင်းလန်းအရေးနောက်ကွယ်က အလှကုန်ဘီလျံနာ

နိုင်ငံတကာဆောင်းပါး

Dawei Watch

January 26, 2026

ဂရင်းလန်းကျွန်းကို အမေရိကန်က အမြဲတမ်း အပြည့်အဝ ဝင်ရောက်အသုံးပြုခွင့် ရသွားပြီလို့ သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က ကြေညာလိုက်ပါပြီ။ ဂရင်းလန်းကို အင်အားသုံးသိမ်းပိုက်မယ့် ခြိမ်းခြောက်မှုကိုလည်း ပြန်ရုတ်သိမ်းလိုက်ပါပြီ။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးကတည်းက အနောက်အုပ်စုရဲ့ လုံခြုံရေးကို အာမခံချက်ပေးထားတဲ့ နေတိုးအဖွဲ့ကို ပြိုကွဲလုနီးနီး ဖြစ်စေခဲ့တဲ့ ခြိမ်းခြောက်မှုကို ထရမ့်က ပြန်ရုတ်သိမ်းလိုက်တာပါ။ ဂရင်းလန်းကို အမေရိကန်က သိမ်းပိုက်မယ့် စိတ်ကူးဟာ ရွှေဝါရောင်ဆံပင်နဲ့ ကမ္ဘာ့ဩဇာအကြီးဆုံး လူရဲ့ ခေါင်းထဲကို ဘယ်လို ရောက်လာခဲ့တာပါလဲ။ ကမ္ဘာကျော်အလှကုန်အမှတ်တံဆိပ် Estée Lauder နဲ့ ဆက်စပ်နေပါတယ်။ ထရမ့်ရဲ့ ပထမအကြိမ် သမ္မတသက်တမ်းကာလတုန်းက တစ်ရက်မှာ သူ့ရဲ့ ထိပ်တန်းလက်ထောက်တစ်ယောက်ကို ဘဲဥပုံရုံးခန်းထဲမှာ ခေါ်တွေ့ခဲ့ပါတယ်။ “ထရမ့်က ကျွန်တော့်ကို ဘဲဥပုံရုံးခန်းထဲ ခေါ်တွေ့တယ်။ အမေရိကန်အနေနဲ့ ဂရင်းလန်းကျွန်းကို ဝယ်သင့်တယ်လို့ နာမည်ကြီးစီးပွားရေးသမားတစ်ယောက်က အကြံပြုထားတယ်ဆိုတဲ့အကြောင်း […]