ကိုယ္က်င့္သိကၡာ ႏွင့္ က်င့္၀တ္သိကၡာ

17414
ကိုဗစ်ဒုတိယလှိုင်းကာကွယ်ရေး စည်းကမ်းတင်းကြပ်ချက်များ

လူ႕အသိုင္းအဝိုင္းႏွင့္ အသက္ေမြးမႈ နယ္ပယ္လုပ္ငန္းခြင္မ်ားတြင္ သုံးေလ့ ရွိၾကသည့္ စကားလုံးႏွစ္လုံး ရွိသည္။
တစ္လုံးက ကိုယ္က်င့္တရား စာရိတၱႏွင့္ပတ္သက္လၽွင္ သုံးေသာစကား လုံးျဖစ္ၿပီး တစ္လုံးက အထူးသျဖင့္ အလုပ္အကိုင္ႏွင့္ ပတ္သက္သည့္ က်င့္ ဝတ္မ်ားတြင္ သုံးၾကသည့္ စကားလုံး ျဖစ္သည္။

ကိုယ္က်င့္ စာရိတၱႏွင့္ ပတ္သက္ လာလၽွင္ (Moral / Morality) ဟု သုံးေလ့ရွိၿပီး လိုက္နာရမည့္က်င့္ဝတ္မ်ား ႏွင့္ပတ္သက္လၽွင္ ေယဘုယ်အားျဖင့္ (Ethic / Ethics) ကို သုံးေလ့ရွိသည္။အဂၤလိပ္-ျမန္မာ အဘိဓာန္ အခ်ိဳ႕ တြင္ ထိုစကားလုံးႏွစ္လုံး၏ အဓိပၸာယ္ကို ရွာၾကည့္သည့္အခါ Morality ကို အက်င့္စာရိတၱ ဆိုင္ရာဟု ျပန္ဆိုၿပီး ` Ethics က်င့္ဝတ္တရား^ ကိုယ္က်င့္ တရား။ လူ႕က်င့္ဝတ္/ ကိုယ္က်င့္သိကၡာ။ ကိုယ္က်င့္တရားဆိုင္ရာပညာ စသည္ ျဖင့္ ျပန္ဆိုထားသည္ကို ေတြ႕ရသည္။

ထိုစကားလုံးႏွစ္လုံး၏ အဓိပၸာယ္ မွာ လြန္စြာ ဆင္တူလွေသာေၾကာင့္ အမ်ားအားျဖင့္ အမွတ္မွားၾကသည္။ ထိုစကားလုံးႏွစ္ခု (Morality & Ethics)) မွာ အမွန္အားျဖင့္ ျခားနားေသာ အဓိ ပၸာယ္ကို ေဆာင္ေပသည္။ထိုစကားႏွစ္ခုအေပၚ ကြဲျပားေသာ ဖြင့္ဆိုမႈ အမ်ိဳးမ်ိဳး ၊ အယူအဆ အမ်ိဳးမ်ိဳး ရွိၾကေပသည္။
ယေန႔တိုင္ ပညာရပ္နယ္ပယ္မ်ား တြင္ ျငင္းခုံ ေဆြးေႏြးမႈမ်ားလည္း ရွိဆဲ ျဖစ္သည္။ ကၽြႏ္ုပ္အေနႏွင့္မူ ဤစကား လုံးႏွစ္ခုကို ကြဲျပားေအာင္ Morality´ ကို ကိုယ္က်င့္သိကၡာ ၊ Ethics´ ကို က်င့္ဝတ္သိကၡာဟု မွတ္သားပါသည္။

ေယဘုယ်အားျဖင့္ ကိုယ္က်င့္ သိကၡာ (Morality) ဟူသည္ လူပုဂၢိဳလ္ တစုံတဦး၏ ယုံၾကည္တန္ဖိုးထားက်င့္ သုံးေသာ စံႏႈန္းမ်ား၊ စည္းမ်ဥ္း၊ စည္း ကမ္း ဥပေဒသမ်ား ျဖစ္သည္။ ထိုသူ တန္ဖိုးထား က်င့္သုံးေသာ ကိုယ္က်င့္ တရားစံႏႈန္းမ်ားသည္ ထိုသူ၏ စ႐ိုက္ လကၡဏာ၊ စိတ္ေနသေဘာထားကို ထင္ ဟပ္ၿပီး ထိုသူ၏ ဂုဏ္သိကၡာ အဆင့္ အတန္းရွိမရွိ၊ ေလးစားဖြယ္ေကာင္း၊ မေကာင္းကို တိုင္းတာႏိုင္ေသာ အရာ လည္း ျဖစ္သည္။ထိုကိုယ္က်င့္တရားတြင္ ငယ္စဥ္ ကာလတစ္ေလၽွာက္ သင္ယူမွတ္သား လာခဲ့ရေသာ ဘာသာေရး အဆုံးအမမ်ား၊ အေတြ႕အႀကဳံမ်ား၊ ေက်ာင္းပညာေရးမ်ား မွ အဆုံးအမမ်ားႏွင့္ အျခားအယူအဆမ်ား လႊမ္းမိုးေနတတ္သည္။ ဥပမာ ဗုဒၶ ဘာသာ ဝင္တစ္ဦး၏ ကိုယ္က်င့္တရား စံႏႈန္းအေန ျဖင့္ မလိမ္ညာျခင္း၊ မခိုး မဝွက္တတ္ျခင္း၊ အိမ္ေထာင္ေရး မေဖာက္ျပန္ျခင္း၊ အရက္ ေသစာ ကင္းျခင္း၊ ဘာသာေရးကိုင္း႐ႈိင္း ျခင္း စသည္တို႔ ျဖစ္ႏိုင္သည္။ ျဖတ္သန္း လာရ ေသာ ဘ၀အေျခအေန အေပၚမူ တည္၍ ယုံၾကည္တန္ဖိုးထား က်င့္သုံး ေသာ စံႏႈန္းမ်ားလည္း တစ္ဦးႏွင့္တစ္ဦး တူညီမည္ မဟုတ္ေပ။က်င့္ဝတ္ သိကၡာ( နအ့ငခ)ဟူသည္ ကား လူ႕အဖြဲ႕အစည္းတစ္ရပ္ (သို႔) လုပ္ငန္းနယ္ပယ္တစ္ခုက သက္ဆိုင္ရာ ပါဝင္ပတ္သက္သည့္ ပုဂၢိဳလ္မ်ားအေပၚ လိုက္နာက်င့္ေဆာင္ၾကရန္ ျပ႒ာန္းထား ေသာ စံႏႈန္းဥပေဒသမ်ား ျဖစ္သည္။

ယင္း က်င့္ဝတ္သိကၡာမ်ားသည္ အခ်ိဳ႕ေနရာနယ္ပယ္တြင္ ေရးသားျပ႒ာန္း ထားၿပီး၊ အခ်ိဳ႕တြင္မူ ေရးသားျပ႒ာန္း ထားျခင္း မရွိေပ။ သို႔ေသာ္ မည္သည့္ လူ႕အသိုင္းအဝိုင္း၊ အသက္ေမြးမႈနယ္ပယ္ တြင္မဆို လိုက္နာရမည့္ က်င့္ဝတ္ သိကၡာ မ်ား ရွိစၿမဲျဖစ္ပါသည္။ ထိုက်င့္ဝတ္ သိကၡာမ်ားကို ဆိုင္ရာလူ႕အဖြဲ႕အစည္း (သို႔) လုပ္ငန္းနယ္ပယ္ တာဝန္ရွိသူမ်ား က လူ႕အဖြဲ႕အစည္းမွ လက္ခံယုံၾကည္ ေသာ ကိုယ္က်င့္တရားမ်ားအေပၚ အေျခခံ၍ သတ္မွတ္ထားေလ့ ရွိသည္။
ကၽြႏ္ုပ္တို႔ ဗုဒၶဘာသာ ျမန္မာ့ လူေဘာင္တြင္မူ လိုက္နာရမည့္ က်င့္ ဝတ္ကား မ်ားျပားလွပါသည္။ မိဘဝတ္၊ သားသမီးဝတ္၊ ဆရာဝတ္၊ တပည့္ဝတ္၊ လင္က်င့္ဝတ္၊ မယားက်င့္ဝတ္ စသည္ အားျဖင့္ မ်ားစြာေသာ က်င့္ဝတ္မ်ားကို ယုံၾကည္လက္ခံက်င့္ သုံးလ်က္ရွိေပ သည္။

တစ္စုံတစ္ဦးသည္ သက္ဆိုင္ရာ အသက္ေမြးဝမ္းေက်ာင္းမႈ နယ္ပယ္သို႔ ေရာက္လၽွင္ သတ္မွတ္ထားသည့္ က်င့္ ဝတ္မ်ားကို ႀကိဳက္သည္ျဖစ္ေစ၊ မႀကိဳက္ သည္ျဖစ္ေစ လိုက္နာရန္ တာဝန္ရွိေပ သည္။ဥပမာ၊ ဆရာဝန္၊ ရဲ၊ ေရွ႕ေန စသူ တို႔တြင္ ၎တို႔လုပ္ငန္းနယ္ပယ္အလိုက္ လိုက္နာရမည့္ က်င့္ဝတ္ အသီးသီး ရွိေပ မည္။ ထို ဆရာဝန္၊ ရဲ၊ ေရွ႕ေနတို႔သည္ က်င့္ဝတ္မ်ားကို ႀကိဳက္ႀကိဳက္ မႀကိဳက္ ႀကိဳက္ တတ္ႏိုင္သမၽွ လိုက္နာေစာင့္ထိန္း ရန္ တာဝန္ ရွိေပသည္။
ကိုယ္က်င့္သိကၡာႏွင့္ပတ္သက္၍ ဥပမာ ထပ္ေပးလိုပါသည္။

လြန္ခဲ့ေသာႏွစ္က ရန္ကုန္တြင္ အငွားယာဥ္ေမာင္းတစ္ဦးသည္ သူ၏ကားေပၚတြင္က်န္ခဲ့သည့္ က်ပ္သိန္းတစ္ ေထာင္ေက်ာ္ တန္ဖိုးရွိ ေက်ာက္မ်က္ မ်ားကို ပိုင္ရွင္ျဖစ္သူထံျပန္လည္ အပ္ႏွံခဲ့ပါသည္။ ေနာက္ျဖစ္ရပ္တစ္ခုမွာ ဘတ္စ္ကားယာဥ္ေမာင္းႏွင့္ ယာဥ္အကူ တို႔သည္ ၎တို႔ကားေပၚတြင္ က်န္ခဲ့ သည့္ ေဒၚလာရွစ္ေသာင္းေက်ာ္ ပါေသာ ပိုက္ဆံအိတ္ကို ပိုင္ရွင္ ႏိုင္ငံျခားသားထံ ျပန္လည္ေပးအပ္ခဲ့ ပါသည္။ ]]ေမ့က်န္ ပစၥည္းတာဝန္မယူ}} ဟုပင္ စာကပ္ထား တတ္သည့္ ကားေလာကတြင္ ထိုကား ဆရာမ်ား၏ ကိုယ္က်င့္သိကၡာမွာ စံထား ေလးစားဖြယ္ပင္ ျဖစ္ပါသည္။

ဆန္႔က်င္ဘက္ဆိုရလၽွင္ ခရီးသည္ ထံမွ လုယက္ေသာ ယာဥ္ေမာင္း၊ ခရီး သည္မ်ားကို မေခ်မငံဆက္ဆံ၊ အသက္ ႀကီး႐ြယ္အိုခရီးသည္ကိုပင္ ႐ိုက္ႏွက္ရန္ ျပဳေသာ ယာဥ္ေမာင္း၊ ယာဥ္အကူမ်ား ကိုလည္း ေတြ႕ရေပမည္။ ထိုသူမ်ိဳး တို႔သည္ ကိုယ္က်င့္ သိကၡာမဲ့ၾကသလို၊ အလုပ္ႏွင့္ သက္ဆိုင္သည့္က်င့္ဝတ္ သိကၡာလည္း လိုက္နာၾကသူမ်ား မဟုတ္ ေပ။ အသက္မျပည့္ အ႐ြယ္ မေရာက္ေသး သည့္ ေက်ာင္းသူမ်ားအေပၚ အႏိုင္က်င့္ ေစာ္ကားခဲ့သည့္ ေက်ာင္းဆရာမ်ိဳးသည္ လည္း ကိုယ္က်င့္သိကၡာေရာ၊ က်င့္ဝတ္ သိကၡာအရပါ ႏုံျခာလွသည့္လူမ်ိဳး ျဖစ္ သည္။
တစ္ခါတစ္ရံတြင္မူ ကိုယ္က်င့္ သိကၡာစံႏွင့္ က်င့္ဝတ္သိကၡာ စံတို႔အား ကြဲျပားစြာျမင္ႏိုင္ေသာ အျဖစ္အပ်က္ မ်ားရွိသည္။

ဥပမာ၊ ဗုဒၶတရားေတာ္လာ ဇာတ္ ေတာ္အခ်ိဳ႕တြင္ ခိုးသားဓားျပတို႔ အေၾကာင္း ပါဝင္သည္။ ထိုခိုးသားဓား ျပတို႔သည္ မည္သည့္လူ႕အဖြဲ႕အစည္းကမၽွ လက္ခံ ႏိုင္ဖြယ္မရွိေသာ လုယုတိုက္ခိုက္ျခင္းျဖင့္ အသက္ေမြးၾကသည္။ လူ႕အဖြဲ႕အစည္း အျမင္အရ ထိုခိုးသားဓားျပတို႔၏ လုပ္ရပ္ မွာ ကိုယ္က်င့္သိကၡာတရား ကင္းမဲ့ေသာ သူမ်ား၏ မေကာင္းသည့္ လုပ္ရပ္မ်ိဳး ျဖစ္သည္။ ဆိုလိုသည္မွာ ထိုခိုးသား တို႔သည္ ကိုယ္က်င့္စာရိတၱ မေကာင္းေပ။သို႔ေသာ္လည္း ထိုခိုးသားတို႔သည္ ၎တို႔အဖြဲ႕သား အခ်င္းခ်င္းႏွင့္ ေခါင္း ေဆာင္အေပၚတြင္ သစၥာရွိ ကတိတည္ ၾကသည္။ ၎တို႔ ေခါင္းေဆာင္ခိုးမႉးႀကီး ခ်မွတ္ထားသည့္ က်င့္ဝတ္ကို တစ္သ ေဝမတိမ္း ေစာင့္ထိန္းၾကေလသည္။

တခါတရံ၌မူ မိမိယုံၾကည္တန္ဖိုး ထားလိုက္နာေသာ ကိုယ္က်င့္သိကၡာ တရားႏွင့္ မိမိအလုပ္အသက္ေမြးမႈအရ လိုက္နာရသည့္ က်င့္ဝတ္တို႔အၾကား ဒြိဟျဖစ္ဖြယ္ အျငင္းပြားဖြယ္ ျပႆနာျဖစ္ ဖြယ္ အေျခအေနမ်ိဳးလည္း ရွိတတ္သည္။ဥပမာ၊ ေရွ႕ေနတစ္ဦး၏ အလုပ္မွာ မိမိအမႈသည္ကို အမႈႏိုင္ေအာင္၊ အျပစ္မွ လြတ္ေအာင္၊ အျပစ္ေပါ့ေလ်ာ့ေအာင္ တတ္ႏိုင္သမၽွ အားထုတ္ရန္ျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ ထိုေရွ႕ေန ယုံၾကည္လက္ခံ က်င့္သုံးသည့္ ကိုယ္က်င့္စံႏႈန္းအရ လက္မခံႏိုင္ေသာ ျပစ္မႈမ်ိဳး က်ဴးလြန္ ထားသည့္ အမႈသည္ကို လက္ခံပါမည္ လား။ ထိုအမႈသည္ကို အျပစ္မွ လြတ္ ေအာင္၊ အျပစ္ေပါ့ေလ်ာ့ေအာင္ အား ထုတ္ကူညီဖို႔ဆိုသည္မွာ ျဖစ္ႏိုင္ပါမည္ လား။ ထိုနည္းတူ အျပစ္ကင္းမဲ့သည့္ အျဖစ္ကို သိလ်က္ ထိုအျပစ္ကင္းသူအား အျပစ္မရရေအာင္ ႀကိဳးပမ္းဖို႔ဆိုသည္ကား အေတာ္ခက္ေပမည္။

သို႔ေသာ္ အလုပ္က်င့္ဝတ္သိကၡာ အရကား လုပ္ခဲ့ရေကာင္း လုပ္ခဲ့ရေပမည္။အခ်ဳပ္ဆိုရေသာ္ Morality ႏွင့္ Ethicsတို႔၏ အဓိပၸာယ္မွာ နီးကပ္စြာ ဆက္ႏြယ္ေနၿပီး တစ္ခါတစ္ရံတြင္ လြန္စြာခြဲရခက္ေပသည္။ အလြယ္အေန ျဖင့္မူ မိမိေနထိုင္ရာ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းမွ လက္ခံ ႏိုင္ေသာ မိမိယုံၾကည္တန္ဖိုးထား က်င့္သုံးသည့္ စံႏႈန္းမ်ားသည္ ကိုယ္က်င့္ သိကၡာတရား ျဖစ္သည္။

မိမိ၏ အသက္အ႐ြယ္ အလိုက္၊ အေျခအေန အလုပ္အကိုင္အသက္ေမြးမႈ နယ္ပယ္အလိုက္ လိုက္နာရမည့္ စံႏႈန္း ဥပေဒသမ်ားကား က်င့္ဝတ္သိကၡာပင္ ျဖစ္သည္။၎ႏွစ္ခုၾကား ကြာဟခ်က္မွာ ကိုယ္က်င့္သိကၡာသည္ မိမိႏွင့္အဓိက သက္ဆိုင္၍ မိမိယုံၾကည္လက္ခံမႈ၊ လိုက္နာက်င့္သုံးမႈအေပၚတြင္မူတည္သည္။က်င့္ဝတ္သိကၡာ သည္ကား လူ႕ အဖြဲ႕အစည္း၊ လုပ္ငန္းနယ္ပယ္မွ သတ္ မွတ္ထားၿပီး မိမိႏွင့္သက္ဆိုင္ရာ က်င့္ ဝတ္ကိုသာ လိုက္နာရ႐ိုးျဖစ္သည္။ တပည့္ဘ၀ အ႐ြယ္တြင္ ဆရာက်င့္ဝတ္ကို လိုက္နာရန္ မလိုအပ္ေသးသလို၊ အေျခ အေန၊ အသက္အ႐ြယ္အရ ျဖစ္ေပၚလာ သည့္သက္ဆိုင္ရာ က်င့္ဝတ္သိကၡာကိုသာ လိုက္နာရမည္ ျဖစ္သည္။

ဤမၽွဆိုလၽွင္ ထိုစကားလုံးႏွစ္လုံး၏ အဓိပၸာယ္ လည္းကြဲျပား ရွင္းလင္းမည္ဟု ထင္ပါသည္။
စာဖတ္သူမ်ား ေတြးဆ ဆင္ျခင္ႏိုင္ ၾကပါေစ။

Ref: Morality & Ethics by Khin Maung Myint, The Global New Light Of Myanmar, Vol. III, No.222
http://www.diffen.com/difference/Ethics_vs_Morals
https://en.m.wikipedia.org/wiki/Morality_and_religion
https://www.reference.com/world-view/difference-between-morality-ethics-e5a83d5135b9 3204