ထားဝယ္လုံခ်ည္အေၾကာင္း သိသမၽွ

682
ကိုဗစ်ဒုတိယလှိုင်းကာကွယ်ရေး စည်းကမ်းတင်းကြပ်ချက်များ

၂၀၁၀ ခုႏွစ္ဝန္းက်င္ ေန႔တစ္ေန႔မွာ အေဖကသူ႕ဗီ႐ိုထဲမွာ အျမတ္တႏိုးနဲ႔ အေသခ်ာသိမ္းထားတဲ့ ပုဆိုးတစ္ထည္ကို ထုတ္ျပပါတယ္။ ပုဆိုးက ေတာ္ေတာ္ ေဟာင္းေနပါၿပီ။ ေဟာင္းေပမယ့္ ေသ ေသခ်ာခ်ာေခါက္ၿပီး သိမ္းထားတာ ဆိုေတာ့အသစ္အတိုင္းကို ျဖစ္ေနပါ တယ္။ အဆင္ကေတာ့ ၾကဴထရံ အကြက္ ပုံစံ႐ိုးရာအကြက္ ဒီဇိုင္းအတိုင္း ပါပဲ။ ပုဆိုးတစ္ထည္လုံးကို ပိုးနဲ႔ခ်ည္း ရက္ လုပ္ထားတာျဖစ္ၿပီး အသားကို စမ္းၾကည့္ ေတာ့လည္း ႐ိုး႐ိုးပုဆိုးႏွစ္လႊာ ကိုေပါင္း ရက္ထားသလိုမ်ိဳးကို ထူထဲခိုင္ခန္႔တာပါ။


အဲဒီပုဆိုးကို ျဖန္႔ၾကည့္လိုက္တဲ့ အခါမွာေတာ့ အခုေခတ္ ပုဆိုးေတြလို အနံတစ္ျပင္တည္း မဟုတ္ဘဲ ပုဆိုး တစ္ကြင္းစာ အတြက္ကိုအလ်ားလိုက္ ႏွစ္နံစပ္ၿပီး လုံခ်ည္ကြင္းျဖစ္ေအာင္ခ်ဳပ္ ထားတာကို ေတြ႕ရတာပါ။ကၽြန္ေတာ့္အတြက္ေတာ့ အေဖထုတ္ ျပတဲ့ ပုဆိုးေလးကိုျမင္ရတာ ေတာ္ေတာ္ ကို အထူးအဆန္း ျဖစ္ေနရပါတယ္။ အေဖကသူ႕ပုဆိုးေလးကိုၾကည့္ၿပီး တအံ့ တဩျဖစ္ေနတဲ့ ကၽြန္ေတာ့္ကို ” ဒါဟာ ထားဝယ္လုံခ်ည္လို႔ ေခၚတယ္၊ ေရွး အရင္ကတည္းက တို႔ထားဝယ္မွာရက္ လုပ္ၿပီး ထင္ထင္ရွားရွားရွိခဲ့တဲ့ ထားဝယ္ လုံခ်ည္ဆိုတာ ဒါကိုေျပာတာ၊ ဒီပုဆိုး ေလးရဲ႕သက္တမ္းကလည္း မနည္းေတာ့ ဘူး၊  ႏွစ္ေပါင္း ခုႏွစ္ဆယ္ ရွစ္ဆယ္ဝန္း က်င္ေလာက္ ရွိေလာက္ၿပီ ေပါ့” … တဲ့ ။

dawei_traditional
ထားဝယ္ေဒသ မူရင္းလက္မႈထုတ္  ကုန္ေတြျဖစ္တဲ့ထားဝယ္လုံခ်ည္၊ ထား ဝယ္ပုဆိုး ဆိုတာ ၾကားဖူးပါတယ္။

ထားဝယ္ေဒသမွာရက္လုပ္ၿပီး ထင္ထင္ ရွားရွား ရွိခဲ့တယ္ဆိုတဲ့ မူလ ထားဝယ္ လုံခ်ည္အေၾကာင္းကို စာေတြမွာ တစ္စြန္း တစ္စ ဖတ္ရဖူးလို႔ သိေနတာပါ။ ဒါေပ မယ့္လည္း အဲဒီလုံခ်ည္ကို အျပင္မွာ မျမင္ ဖူးဘူးဆိုေတာ့ မူလအဆင္ ထားဝယ္ လုံခ်ည္ဆိုတာ ဘယ္လိုဟာမ်ိဳးလဲလို႔ မေျပာျပတတ္ေအာင္ျဖစ္ပါတယ္။

 

 

ကၽြန္ ေတာ္က ထားဝယ္သား တစ္ေယာက္ ျဖစ္လ်က္နဲ႔ ထားဝယ္႐ိုးရာ လုံခ်ည္ (မူလအဆင္) ဆိုတာ ဘယ္လိုဟာ မ်ိဳးလဲ လို႔ တိတိက်က် မသိတာဟာ ေတာ္ေတာ္ ကိုဆိုးတာပါပဲ ။ အခုေတာ့ အေဖ သိမ္း ဆည္းထားတဲ့ ပုဆိုးေလး တစ္ထည္  ေၾကာင့္ ထားဝယ္ပုဆိုး(မူလအဆင္)ဆို တာ ဘယ္လိုဟာမ်ိဳးလဲဆိုတာကို သိခြင့္ ရပါၿပီ။ ထားဝယ္ပုဆိုးကို အေၾကာင္းျပဳ လို႔ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ထားဝယ္ေဒသမွာ အရင္က ရက္လုပ္ခဲ့တဲ့ ထားဝယ္ လုံခ်ည္ ေတြအေၾကာင္းနဲ႔ ေဒသတြင္း ရက္ကန္း လုပ္ငန္းေတြအေၾကာင္းကိုပါ စိတ္ဝင္စား လာမိပါတယ္။

 

 
ကမၻာေပၚမွာ ေက်ာက္ေခတ္ေႏွာင္း ကာလကတည္းက ေလၽွာ္ေတြကို ရက္ လုပ္ၿပီး အဝတ္အထည္အျဖစ္ ဝတ္ဆင္ ေနၾကၿပီျဖစ္ေၾကာင္း သုေတသီမ်ားက ယူဆထားၾကပါတယ္။ ေနာက္ပိုင္းမွာ ေတာ့ တစ္ဆင့္တက္လာၿပီး ခ်ည္ထည္ မ်ား ရက္လုပ္ႏိုင္တဲ့အထိ ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုး တက္လာတာ ျဖစ္တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ဘီစီ ၂၇၀၀ ခန္႔မွာ တ႐ုတ္ေတြက ပိုး ထည္ခ်ည္ကို စတင္ေတြ႕ရွိခဲ့သလို အီဂ်စ္ တို႔ကလည္း ဘီစီ ၂၅၀၀ ပိုက္ဆံေလၽွာ္နဲ႔ အဝတ္ထည္ရက္လုပ္ေနၿပီလို႔လည္း သိရ ပါတယ္။ ဘီစီ ၁၅၀၀ ေလာက္ေရာက္ ေတာ့ အဆင္ဒီဇိုင္းမ်ားကိုေတာင္မွ တီထြင္ႏိုင္ခဲ့ၿပီျဖစ္ေၾကာင္း သမိုင္း မွတ္တမ္းမ်ားမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ အဝတ္ထည္ရက္လုပ္တဲ့ အတတ္ဟာ ေက်ာက္ေခတ္ေႏွာင္းကာလေတြမွာ စတင္ၿပီး ေနာက္ပိုင္း တျဖည္းျဖည္းတိုး တက္ဖြံ႕ၿဖိဳးလာခဲ့တယ္လို႔ မွတ္ယူရမွာပါ။
ဒါေၾကာင့္ ေက်ာက္ေခတ္လူသားေတြေနထိုင္ေၾကာင္း သက္ေသေတြ အမ်ားအျပားရွိတဲ့ တနသၤာရီေဒသ မွာ လည္း ကမၻာ့ ေက်ာက္ေခတ္လူသားတို႔ ရဲ႕ရက္ကန္း အတတ္ပညာတိုးတက္လာမႈ နဲ႔အတူ ရက္ကန္းရက္လုပ္တာေတြ တျဖည္းျဖည္း ေပၚထြန္းလာေနၿပီလို႔ ယူဆႏိုင္မယ္ ထင္ပါတယ္။

 

 
ကၽြန္ေတာ္တို႔ ထားဝယ္ေဒသမွာ အဖြားတို႔ေခတ္က ၁၉၃၀ ခုႏွစ္ ဝန္းက်င္ ေလာက္က  ဂ်ပ္ခုတ္ရက္ကန္းေတြကို တြင္တြင္က်ယ္က်ယ္ပဲ ရက္လုပ္ေနခဲ့ ၿပီလို႔ သိရပါတယ္။ အဲဒီေခတ္က ဆိုရင္ ကိုယ့္အိမ္သားေတြ ဝတ္ဆင္ဖို႔နဲ႔ ပိုတာ ေလးေတြကို ေရာင္းခ်ဖို႔အတြက္ ကိုယ္စီကိုယ္ငွဂ်ပ္ခုတ္ရက္လုပ္ၾကတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ အမ်ားအားျဖင့္ကေတာ့ အထည္ေတြကို ရက္လုပ္တယ္လို႔ သိရ ပါတယ္။ သူတို႔ရက္တဲ့ ရက္ကန္းေလး ေတြက ခါးသိုင္း ရက္ကန္းေလးေတြ သာျဖစ္ေတာ့ အနံငယ္ပိုင္းေလးေတြကိုပဲ ရက္လုပ္ႏိုင္တာပါ။ ပုဆိုးခ်ဳပ္ဝတ္ခ်င္ရင္ ႏွစ္နံစပ္ရပါတယ္။ ေစာင္လုပ္ခ်င္ရင္ လည္း ႏွစ္နံစပ္မွ ေစာင္ျဖစ္ၿခဳံလို႔ရတာပါ။ စစ္ၿပီးေခတ္ေလာက္မွာေတာ့ ဂ်ပ္ခုတ္ ရက္တာေတြ ပေပ်ာက္သြားၿပီး သစ္သား နဲ႔ ျပဳလုပ္တဲ့ ရက္ကန္းစင္ငယ္ေလးေတြ ေပၚေပါက္လာတယ္လို႔ သိရပါတယ္။

 

ဒီရက္ကန္းစင္ကလည္း ပထမေတာ့ အနံ ငယ္ပိုင္းေတြကိုသာ ရက္လုပ္ႏိုင္ေသးတာ ပါပဲ။ ဒါေပမယ့္ ဒီလိုရက္ကန္း စင္ေလး ေတြနဲ႔ပဲ နာမည္ႀကီးလွတဲ့ ထားဝယ္လုံ ခ်ည္ေတြကို ရက္လုပ္ႏိုင္ၿပီ ျဖစ္ပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ သစ္သား ရက္ကန္းစင္ ငယ္ေတြကို စစ္မျဖစ္ခင္ေလာက္ကပဲ ထားဝယ္ၿမိဳ႕မွာ တြင္တြင္က်ယ္က်ယ္နဲ႔ အသုံးျပဳေနေလာက္ပါၿပီ။ ဘာလို႔လဲဆို ေတာ့ အဲဒီ အခ်ိန္ကတည္းက ထားဝယ္ ၿမိဳ႕ပၚမွာ ရက္ကန္း႐ုံေထာင္ၿပီး စီးပြားျဖစ္ ေနတဲ့သူေတြလည္း ရွိေနခဲ့ၿပီလို႔ သိခဲ့ရလို႔ ျဖစ္ပါတယ္။

 

 
ထားဝယ္လုံခ်ည္ဆိုတာ တစ္ထည္ လုံးကို ၾကဴထရံကြက္ပုံေဖာ္ၿပီး ပိုးခ်ည္နဲ႔ အတိုင္အေဖာက္ ရက္လုပ္ထားတဲ့ အမ်ိဳး သား ဝတ္ပုဆိုးတစ္မ်ိဳးပဲျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ေရွးက်တဲ့ ထားဝယ္လုံခ်ည္ စစ္စစ္ မူလအဆင္ေတြဟာ ႏွစ္နံစပ္ေတြ သာ ျဖစ္ပါတယ္။ အခုေခတ္ ပုဆိုးေတြလို တစ္နံတည္းနဲ႔ လုံခ်ည္တစ္ထည္ မျဖစ္ပါ ဘူး။ ထားဝယ္လုံခ်ည္စစ္စစ္ဟာ ပိုးနဲ႔ ခ်ည္းရက္လုပ္တာဆိုေတာ့ အသားက ေတာင့္ၿပီး အေရာင္ကလည္းေျပာင္လက္ လို႔ သစ္လြင္ေနပါတယ္။

 

 
၁၉၇၀ ခုႏွစ္ဝန္းက်င္ေလာက္မွာ ေရာင္နီဦးကုန္ထုတ္သမဝါယမအသင္းကေနၿပီး ကုန္ၾကမ္းေပး ကုန္ေခ်ာယူ စနစ္နဲ႔ တည္ေထာင္ေပးခဲ့တဲ့ ရက္ကန္း လုပ္ငန္းမ်ား ေက်း႐ြာအဆင့္ထိ ေက်း႐ြာ အဆင့္ထိေရာက္ရွိလာပါတယ္။ အရင္က ေငြေၾကးတတ္ႏိုင္တဲ့ သူမ်ားကသာ ရက္ကန္း႐ုံေထာင္ႏိုင္တာျဖစ္ၿပီး ႐ြာက ရက္ကန္းရက္သမားမ်ားကလည္း အဲဒီအလုပ္႐ုံေတြဆီမွာ အလုပ္ဝင္လုပ္ရ ေလ့ရွိတယ္လို႔ သိရပါတယ္ ။ ေရာင္နီဦး ကုန္ထုတ္သမဝါယမအသင္း ေပၚေပါက္ လာၿပီး ေနာက္မွာေတာ့ ေက်း႐ြာ အဆင့္ ထိ ရက္ကန္းစင္ေတြ ပိုင္ဆိုင္လာၾက ပါတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္ေတြမွာပဲ တစ္နံ အျပည့္ပုဆိုးေတြ၊ ေစာင္ေတြနဲ႔ ခ်ိတ္ထမီ ေတြ စသျဖင့္ အထည္အမ်ိဳးမ်ိဳး အၿပိဳင္ အဆိုင္ ရက္လုပ္ႏိုင္လာၾကေတာ့တာပါ။ အဲဒီအခ်ိန္ဟာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ထားဝယ္ ေဒသရဲ႕ ရက္ကန္းလုပ္ငန္းမ်ား ဖြံ႕ၿဖိဳး တိုးတက္မႈ အရွိန္ျမင့္ဆုံးအခ်ိန္လို႔ ေျပာရမွာျဖစ္ပါတယ္ ။

 

ရက္ကန္းအတတ္ ပညာနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ သင္တန္းမ်ားကို လည္း အစိုးရက စီစဥ္ၿပီး ပို႔ခ်ေပးမႈေတြ ရွိခဲ့ေတာ့ အဆင္ဒီဇိုင္းအဆန္းထြင္မႈမ်ား ေတြလုံခ်ည္ရဲ႕အရည္အေသြးကို မမီ ေပမယ့္လည္း အဆင္တူ ဒီဇိုင္းအတူ ထားဝယ္လုံခ်ည္အမ်ိဳးစားတစ္မ်ိဳးကို ထုတ္လုပ္ႏိုင္ခဲ့တာပါပဲ။ ဒါကိုပဲ ထားဝယ္ ႐ိုးရာလုံခ်ည္၊ ႐ိုးရာလုံခ်ည္ဆိုၿပီး ေခၚဆို ၾကတာျဖစ္ပါတယ္။
အရင္မူလ ထားဝယ္လုံခ်ည္အတိုင္း ႐ိုးရာမပ်က္ ျပန္လည္ရက္လုပ္ထားတာမို႔ ေနာက္အသစ္ထြက္လာတာကို ထားဝယ္ ႐ိုးရာ လုံခ်ည္ ၊ ႐ိုးရာလုံခ်ည္ဆိုၿပီး ေခၚ ၾကတာပါ။ ကၽြန္ေတာ္ငယ္ငယ္က ႐ိုးရာ လုံခ်ည္ေတြကို ႐ြာကအိမ္ေတြမွာရက္ လုပ္ၾကတာကို ေကာင္းေကာင္း မွတ္မိေန ပါေသးတယ္။ ေနာက္ၿပီး အခုခ်ိန္ထိ အေလးထား ဝတ္ဆင္ေနေသးတဲ့ ထားဝယ္ ႐ိုးရာ အမ်ိဳးသမီးဝတ္လုံခ်ည္ေတြ ကိုလည္း အဲဒီအခ်ိန္က ရက္လုပ္ခဲ့တာကို မွတ္မိေနတုန္းပါပဲ။

 

 
ထားဝယ္႐ိုးရာ အမ်ိဳးသမီးဝတ္ လုံခ်ည္ေတြကို ဘယ္အခ်ိန္ေလာက္က စၿပီး တီထြင္ရက္လုပ္ ခဲ့ၾကသလဲဆိုတာကို အထူးပဲ စိတ္ဝင္စားမိပါတယ္။ လက္ လွမ္းမီသေလာက္ သိမီသူမ်ားကို ေမး ျမန္းၾကည့္ေတာ့လည္း ထားဝယ္႐ိုးရာ အမ်ိဳးသမီးဝတ္လုံခ်ည္ေတြဟာ ၁၉၇၀ ဝန္းက်င္ေလာက္မွာ စေပၚခဲ့တယ္လို႔ပဲ ေျပာၾကပါတယ္။ ဒီကိစၥနဲ႔ပက္သက္လို႔ အတည္ျပဳလို႔ရေအာင္ ေသေသခ်ာခ်ာ ေလ့လာဖို႔ လိုအပ္ေနေသးတာပါ။ ထား ဝယ္႐ိုးရာ အမ်ိဳးသမီးဝတ္ လုံခ်ည္ဒီဇိုင္း က တစ္မ်ိဳးထူးျခားပါတယ္။ ေရွး ကတည္းက ေခတ္စားခဲ့တဲ့ ထားဝယ္ ႐ိုးရာအကြက္ ဒီဇိုင္းေတြကို လုံခ်ည္ရဲ႕ အစိတ္အပိုင္းေတြထဲ သင့္သလို ထည့္သုံး ထားတာကလည္း တစ္မ်ိဳးေလး ၾကည့္ ေကာင္းပါတယ္။

 

ထားဝယ္႐ိုးရာ” မ” ဝတ္လုံခ်ည္ကို အမ်ိဳးသမီးမ်ားအတြက္ ထမီသာမက အက်ႌပါခ်ဳပ္ဝတ္လိုက္ေတာ့ ထူးျခားတဲ့ ထားဝယ္႐ိုးရာ ဝတ္စားဆင္ ယင္မႈတစ္ရပ္အျဖစ္ အသိအမွတ္ျပဳ လာရေတာ့တာပါပဲ။ ထားဝယ္႐ိုးရာအမ်ိဳးသမီးဝတ္လုံခ်ည္ေတြကို အရင္က   ” မ” ႐ိုးရာလုံခ်ည္လို႔ပဲ ေခၚပါတယ္။ အမ်ိဳးသားဝတ္ထားဝယ္လုံခ်ည္ရဲ႕ အကြက္ဒီဇိုင္းကိုယူသုံးၿပီး အမ်ိဳးသမီး ဝတ္ ထားဝယ္႐ိုးရာလုံခ်ည္အျဖစ္ တီ ထြင္ဖန္တီး ထားတာျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ အမ်ိဳးသားဝတ္ ထားဝယ္လုံခ်ည္က အရင္ေပၚၿပီး အမ်ိဳးသမီးဝတ္ထားဝယ္ လုံခ်ည္က ေနာက္မွ ေပၚလာတာပါ။

 
အခုေနာက္ပိုင္းမွာ ထားဝယ္႐ိုးရာ လုံခ်ည္ေတြကို လူသိမ်ားလာၾကပုံရ ပါတယ္။ ထားဝယ္ၿမိဳ႕က လက္ေဆာင္ ပစၥည္းအေရာင္းဆိုင္ေတြ မွာလည္း ထားဝယ္႐ိုးရာ က်ားဝတ္၊ မဝတ္ အထည္ ေတြကို တြင္တြင္က်ယ္က်ယ္ ေရာင္းခ်ေန တာကို ေတြ႕ေနရပါတယ္။ ထုတ္လုပ္တဲ့ ပင္ရင္းဌာနေတြကေတာ့ ထားဝယ္ေဒသ တစ္ခုတည္းက မဟုတ္ေလာက္ပါဘူး။ အထက္ျမန္မာျပည္က ၿမိဳ႕ေတြမွာ ေအာ္ဒါ မွာယူၿပီး ေရာင္းခ်ၾကပုံပါပဲ။ အခုခ်ိန္ မွာေတာ့ ခရီးသြားဧည့္သည္မ်ားရဲ႕ အားေပးမႈေၾကာင့္လည္း ထားဝယ္႐ိုးရာ လုံခ်ည္ေတြ ပိုမိုေရာင္းရ တြင္က်ယ္ေန ၾကတယ္လို႔ သိရပါတယ္။ ေဒသခံမ်ား အေနနဲ႔ကလည္း ကိုယ့္႐ိုးရာ အဝတ္ထည္ အေပၚ စိတ္ဝင္စားမႈပို လာတာေၾကာင့္ ထားဝယ္လုံခ်ည္ေတြ ျပန္လည္ထြန္း ေပါက္လာၾကတာျဖစ္မွာပါ။
အခုေနာက္ပိုင္း ထားဝယ္႐ိုးရာ အကြက္ဒီဇိုင္းပါတဲ့ ႐ိုးရာဖိနပ္ေလးေတြ ထုတ္လုပ္ေရာင္းခ်ေနတာကိုလည္း ေတြ႕ လာရပါတယ္။ ဝမ္းသာစရာပါပဲ။ ကိုယ့္ ေဒသရဲ႕ ႐ိုးရာဆင္ယင္ထုံးဖြဲ႕မႈေတြ တိုး တက္လာတာကိုေတြ႕ေနရေတာ့ တကယ္ ကိုၾကည္ႏူးမိပါတယ္။ ေနာက္ထပ္လည္း ထားဝယ္႐ိုးရာအထည္ကို အေျခခံတဲ့ ဆင္ယင္ထုံးဖြဲ႕မႈေတြ ဆက္လက္တိုးတက္ ဖြံ႕ၿဖိဳးလာပါေစလို႔ ဆုေတာင္းလိုက္ရပါ တယ္။
အကိုးအကား ။   ။ အမရပူရ သမိုင္းဝင္ရက္ကန္းစင္ ( ေအာင္ၿငိမ္းခ်မ္း – မန္းတကၠသိုလ္)