ၿမိတ္ၿမိဳ႕ရဲ႕ မူလနာမည္ဟာ မႅိတ္လား ၊ မာရိတ္လား …

ကိုဗစ်ဒုတိယလှိုင်းကာကွယ်ရေး စည်းကမ်းတင်းကြပ်ချက်များ

ၿမိတ္ၿမိဳ႕ဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ၿမိဳ႕ အဝင္လွပဆုံး ၿမိဳ႕ေတြထဲမွာ ပါဝင္တဲ့ ၿမိဳ႕တစ္ၿမိဳ႕ ျဖစ္တယ္လို႔ ဆိုစမွတ္ျပဳ ရေလာက္ေအာင္ သဘာ၀႐ႈခင္း အလွ ေတြ ဝန္းရံေနတဲ့ ၿမိဳ႕တစ္ၿမိဳ႕ ျဖစ္ပါ တယ္။ ၿမိတ္ၿမိဳ႕ကို ပင္လယ္ျပင္ထဲကပဲ ၾကည့္ၾကည့္၊ ၿမိတ္ၿမိဳ႕ေပၚကပဲ ပင္လယ္ ျပင္ႀကီးကို လွမ္းၿပီးေတာ့ ၾကည့္ၾကည့္ ျမင္ေတြ႕ခံစားရတဲ့ သဘာ၀ ႐ႈေမၽွာ္ခင္း ေတြကေတာ့ ရင္သပ္႐ႈေမာရေလာက္ ေအာင္ကို ျဖစ္ရတာပါ။

ဒါေၾကာင့္ လည္း ၿမိတ္ၿမိဳ႕ကို အေၾကာင္းေၾကာင္းေၾကာင့္ ေရာက္လာၾကတဲ့ တျခားနယ္ သားေတြက ၿမိတ္ၿမိဳ႕ရဲ႕ ဂုဏ္သတင္း ေတြကို ေျပာမ ဆုံးေအာင္ ျဖစ္ေနတတ္ပါတယ္။ ေနာက္ ၿပီး ၿမိတ္ၿမိဳ႕ကို အနီးနားက ၿမိဳ႕ေတြထက္ အေဝးကလူေတြ ပိုသိၾကသလို ပိုၿပီး စိတ္ဝင္စားၾကတာကလည္း ၿမိတ္ၿမိဳ႕ရဲ႕ ထူးျခားခ်က္ တစ္ခုလို႔ ဆိုရမွာပါပဲ။

ၿမိတ္ၿမိဳ႕ကို အနီးအနားက ၿမိဳ႕ေတြ ထက္ လူေတြ စိတ္ဝင္စားမႈ ပိုၾကတာဟာ ၿမိတ္(ဘိတ္)ဆိုတဲ့ နာမည္ ခပ္ဆန္းဆန္း ေလးေၾကာင့္လည္း ျဖစ္မယ္လို႔ ထင္ရပါ တယ္။ ဒီနာမည္မ်ိဳးကလည္း ျမန္မာ ႏိုင္ငံအတြင္းက တျခားၿမိဳ႕မ်ားရဲ႕ နာမည္ နဲ႔မတူဘဲ တစ္မ်ိဳးေလး ထူးျခားလို႔ေန တာကို သတိျပဳမိၾကမွာပါ။
အၿမိတ္ဆိုတာ ျမန္မာအဓိပၸာယ္အရ အစြန္အဖ်ားဆိုၿပီး အဓိပၸာယ္ရေတာ့ ၿမိတ္ၿမိဳ႕ကို ျမန္မာျပည္ေတာင္ဘက္ အစြန္အဖ်ားမွာ တည္းေနတဲ့ ၿမိဳ႕တစ္ၿမိဳ႕ အျဖစ္ အဓိပၸာယ္ယူရင္လည္း ရႏိုင္မယ္ လို႔ ထင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္လည္း ၿမိတ္ ဆိုတဲ့ နာမည္ရဲ႕ သမိုင္းဇာစ္ျမစ္ကို ေလ့လာၾကည့္ေတာ့ ၿမိဳ႕နာမည္ ေျပာင္း လဲေခၚဆိုပုံေတြနဲ႔ အနက္အဓိပၸာယ္ ယူဆခ်က္ အမ်ိဳးမ်ိဳးကို စိတ္ဝင္စားဖြယ္ ေတြ႕ရေတာ့တာပါ။myeik_city

ယိုးဒယားတို႔ရဲ႕ မာရိတ္
ပုဂံေခတ္ အေစာပိုင္းကတည္းက ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ ဧရိယာအတြင္းမွာ ပါဝင္ ၿပီးသားျဖစ္ေနတဲ့ တနသၤာရီေဒသဟာ ေခတ္အဆက္ဆက္ ဗဟိုအစိုးရနဲ႔ လွမ္း ေဝးတဲ့ေနရာမွာ တည္ရွိေနတာမို႔ ျပည္ တြင္းေရး မၿငိမ္မသက္ျဖစ္ေနတဲ့အခ်ိန္ မ်ား၊ အခ်င္းခ်င္း အားၿပိဳင္ၿပီး သူတစ္လူ ငါတစ္မင္း ျဖစ္ေနတဲ့အခါ မ်ားမွာ အိမ္နီးခ်င္း တဖက္ႏိုင္ငံရဲ႕ ဝင္ေရာက္ ခ်ဳပ္ကိုင္မႈမ်ားကို မၾကာခဏဆိုသလို ခံရေလ့ရွိပါတယ္။ အဲဒီလို ယိုးဒယားတို႔ ဝင္ေရာက္အုပ္စိုးေနခဲ့တာ ခဏတာအခ်ိန္ ေတြရွိခဲ့သလိုမ်ိဳး ၿမိဳ႕ျပေတြ တည္ေထာင္ ၿပီး အတည္တက် ေနထိုင္ၾကတဲ့အထိ အခ်ိန္ကာလ ၾကာျမင့္စြာ အုပ္စိုးခဲ့တာမ်ိဳး လည္း ရွိပါတယ္။ အခုလက္ရွိ ၿမိတ္ၿမိဳ႕ ကိုလည္း ယိုးဒယားတို႔က ေအဒီ ၁၅၃၃ ခုႏွစ္ခန္႔မွာ ဆိပ္ကမ္းၿမိဳ႕အျဖစ္ တည္ခဲ့ ၿပီး အနီးအနား ေဒသတစ္ခုလုံးကို အုပ္စိုး ခ်ဳပ္ကိုင္ထားခဲ့တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

ပင္လယ္၀ကေန တနသၤာရီၿမိဳ႕ကို ဆက္သြယ္သြားလာတဲ့ ျမစ္ေၾကာင္းတစ္ ေလၽွာက္ ေသာင္ထြန္းမႈေတြ ျဖစ္ေပၚ လာၿပီး ကုန္သေဘၤာမ်ား သြားလာရ ခက္ခဲလာေတာ့ အဲဒီအခ်ိန္က အုပ္စိုး ေနခဲ့တဲ့ ယိုးဒယားေတြဟာ အခုလက္ရွိ ၿမိတ္ၿမိဳ႕ေနရာမွာ သေဘၤာဆိုက္ကပ္ရာ ဆိပ္ကမ္းၿမိဳ႕အျဖစ္ ၿမိဳ႕သစ္တစ္ၿမိဳ႕ကို ေျပာင္းေ႐ႊ႕တည္ထားခဲ့တယ္လို႔ ဆိုပါ တယ္။ တကယ္ေတာ့ ယိုးဒယားတို႔ မေရာက္ခင္ကတည္းက ၿမိတ္ၿမိဳ႕ ျဖစ္ လာမယ့္ေနရာမွာ ေဒသခံမ်ားနဲ႔ ကူးသန္း ေရာင္းဝယ္ၾကသူမ်ား အေျခခ် ေနထိုင္မႈမ်ား ရွိေနၿပီးသား ျဖစ္ပုံရပါတယ္။ အဲဒီေဒသ က လူေတြဟာ ကုန္းတြင္းပိုင္း သြားလာမႈ မ်ားနဲ႔ ကုန္ကူးသန္းၾကတဲ့အခါမ်ားမွာ ျမင္းေတြကို အဓိက အသုံးျပဳၿပီး သြား လာခဲ့ပုံရတယ္လို႔ တခ်ိဳ႕သုေတသီတို႔က ယူဆၾကပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္မို႔ ယိုးဒယား တို႔ဟာ ျမင္းေတြ ေပါတဲ့ေဒသ၊ ျမင္းခ်ည္ ေတာင္ ( ခယ္ေတာင္) ရွိတဲ့ေနရာမွာ သူတို႔ အသစ္တည္ေထာင္ လိုက္တဲ့ၿမိဳ႕ကို ]]မာရိတ္}} (ျမင္းခ်ည္တိုင္) ဆိုတဲ့ နာမည္ တြင္ေစခဲ့တယ္လို ဆိုပါတယ္။

သကၠရာဇ္ ၁၁၂၁ ခုႏွစ္မွာေတာ့ တတိယ ျမန္မာႏိုင္ငံကို စုစည္းတည္ ေထာင္ခဲ့တဲ့ အေလာင္းမင္းတရားႀကီးဟာ မာရိတ္ၿမိဳ႕ အပါအဝင္ တနသၤာရီ ေဒသ ႀကီးတစ္ခုလုံးကို တိုက္ခိုက္သိမ္းယူခဲ့ပါ တယ္။ ယိုးဒယားတို႔ တည္သြားခဲ့တဲ့ မာရိတ္ၿမိဳ႕ကို ျမန္မာတို႔ျပန္လည္ တိုက္ ခိုက္အရယူခဲ့ၿပီး ေနာက္ပိုင္း ကုန္းေဘာင္ ေခတ္ မင္းအဆက္ဆက္မွာ ျမန္မာၿမိဳ႕စား ေတြကို ခန္႔ထားၿပီး အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့တာပါ။ ၿမိတ္ၿမိဳ႕ဝန္ ဥဒိန္ေက်ာ္ လက္ထက္ သကၠရာဇ္ ၁၁၂၄ ခုႏွစ္ သီတင္းကၽြတ္ လျပည့္ေက်ာ္ ၇ ရက္ေန႔မွာေတာ့ ယိုးဒယားတို႔ အမည္ေပးခဲ့တဲ့ မာရိတ္ဆို တဲ့ ၿမိဳ႕နာမည္ကို ဖ်က္သိမ္းၿပီး ၿမိတ္ၿမိဳ႕ အျဖစ္ ေျပာင္းလဲ သတ္မွတ္ခဲ့တယ္လို႔ သိရပါတယ္။ ဒါကေတာ့ ယိုးဒယားတို႔ စတည္ခဲ့တဲ့ မာရိတ္ ၿမိဳ႕ကေန အခုခ်ိန္ ထိ ေခၚဆိုေနၾကတဲ့ ၿမိတ္ၿမိဳ႕အျဖစ္ ေျပာင္းလဲလာပုံ သမိုင္းေၾကာင္းနဲ႔ တခ်ိဳ႕ သုေတသီတို႔ရဲ႕ ယူဆခ်က္ေတြပါ။

ဆလုံ တိုင္းရင္းသားတို႔ရဲ႕ မႅိတ္
တနသၤာရီကမ္း႐ိုးတန္းေဒသ အတြင္းက ၿမိတ္ကၽြန္းမ်ားမွာ ေနထိုင္ၾက တဲ့ ဆလုံတိုင္းရင္းသားမ်ားက ၿမိတ္ၿမိဳ႕ ကို မႅိတ္ဆိုၿပီး ေခၚဆိုေၾကာင္း သိရပါ တယ္။ အဲဒီ မႅိတ္ဆိုတဲ့ နာမည္ကလည္း တနသၤာရီတိုင္းအတြင္း ေဒသခံေတြက လြဲလို႔ တျခားနယ္သားေတြ အေနနဲ႔ အသံထြက္ေခၚဆိုဖို႔ ခက္ခဲမွာပါ။ ဆလုံတိုင္းရင္းသားမ်ား ေခၚေနတဲ့ မႅိတ္ ရဲ႕ အဓိပၸာယ္ဟာ ၿမိဳ႕လို႔သာ အနက္ရၿပီး တျခား ေထြေထြထူးထူး အဓိပၸာယ္ မထြက္ဘူးလို႔လည္း ဆိုပါတယ္။ ၿမိတ္ ဆိုတဲ့ စကားလုံးရဲ႕ သမိုင္းေနာက္ ေၾကာင္းကို ေလ့လာၾကည့္ရမွာ ယိုးဒယား ေတြ နာမည္ေပးခဲ့တယ္ဆိုတဲ့ မာရိတ္နဲ႔ ဆလုံတိုင္းရင္းသားေတြ ေခၚေနတဲ့ မႅိတ္ ဆိုတဲ့ နာမည္ႏွစ္မ်ိဳးကို ေတြ႕ရပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဒီနာမည္ႏွစ္ခုမွာ ဘယ္နာမည္ က ပိုၿပီးေရွးက်သလဲ ဆိုတာနဲ႔ ဘယ္ ဟာက ပိုၿပီး ယုတၱိတန္တယ္ဆိုတဲ့ အခ်က္ ေတြကို ဆန္းစစ္သင့္ပါတယ္။

တနသၤာရီေဒသကို ယိုးဒယားတို႔ ေရာက္လာခဲ့တာဟာ ေအဒီ ၁၄ရာစု ထက္ လုံး၀ မေစာႏိုင္ဘူးလို႔ သုေတသီ မ်ားက ယူဆၾကပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္ လဲဆိုေတာ့ ယိုးဒယားေတြဟာ ေတာင္ပိုင္း ကို အလုံးအရင္းနဲ႔ ေရာက္လာၾကၿပီး အင္အားေတာင့္တင္းတဲ့ ပထမဆုံး မင္းေနျပည္ေတာ္ အယုဒၶယ ၿမိဳ႕ကို ေအဒီ ၁၃၅၁ ခုႏွစ္မွာမွ တည္ ေဆာက္ႏိုင္ခဲ့ တာဆိုေတာ့ အဲဒီအခ်ိန္ ထက္ေစာၿပီး ဘယ္နည္းနဲ႔မွ ျမန္မာ နယ္ေျမဘက္ကို ေရာက္မလာႏိုင္ဘူးလို႔ ယူဆရလို႔ပါပဲ။ ဒီေတာ့လည္း ယိုးဒယားတို႔ ျမန္မာ နယ္ထဲကိုေရာက္လာၿပီး သူတို႔ဘာသာ စကားနဲ႔ မွည့္ေခၚသြားခဲ့တဲ့ မာရိတ္ဆိုတဲ့ နာမည္ကလည္း ေအဒီ ၁၄ ရာစုထက္ ေစာႏိုင္စရာအေၾကာင္း မရွိဘူးလို႔ ေကာက္ခ်က္ခ်ၾကပါတယ္။

ၿမိတ္ကၽြန္းစု ေဒသတစ္ေလၽွာက္မွာ ေနထိုင္ၾကတဲ့ ဆလုံတိုင္းရင္းသားတို႔ရဲ႕ မူလ အမ်ိဳးအႏြယ္ေတြဟာ အေရွ႕ေတာင္ အာရွတစ္ခုလုံးရဲ႕ ဒုတိယ ေရွးက်ဆုံး အမ်ိဳးႏြယ္ေတြျဖစ္ၾကတယ္လို႔ သိရပါ တယ္။ ဆလုံတိုင္းရင္းသားတို႔ရဲ႕ ဘာသာစကားမွာလည္း ဩစၾတစ္ အႏြယ္ ဝင္ ေရပိုင္းေနသူတို႔ရဲ႕ ဘာသာ စကားမ်ား ပါဝင္ေနၿပီး ေတာ္ေတာ္ကို ေရွးက်တယ္ လို႔ ဆိုပါတယ္။ အဲဒီေတာ့ သမိုင္းမတိုင္မီ အခ်ိန္ေတြကတည္းက တနသၤာရီကမ္း ႐ိုးတန္းေဒသမွာ ေနထိုင္ ၿပီးသားျဖစ္ေန ၿပီး သူတို႔မွည့္ေခၚခဲ့တဲ့ မႅိတ္ဆိုတဲ့ နာမည္ဟာ ေတာ္ေတာ္ကို ေစာတယ္လို႔ ဆိုရမွာပါ။ တစ္နည္းအားျဖင့္ ယိုးဒယား ေတြ နာမည္ေပးခဲ့တဲ့ မာရိတ္ထက္ အမ်ားႀကီးေစာၿပီး မႅိတ္ဆိုတဲ့နာမည္ဟာ မူလကတည္းက ရွိေနခဲ့တယ္လို႔ မွတ္ယူ ရမွာျဖစ္ပါတယ္။

တကယ္ေတာ့ ယိုးဒယားေတြဟာ သူတို႔တည္ခဲ့တဲ့ ၿမိဳ႕သစ္ကို မာရိတ္ဆိုတဲ့ နာမည္ေပးခဲ့တာလည္း အမွန္ပဲျဖစ္မွာပါ။ ဒါေပမယ့္လည္း သူတို႔ မေရာက္လာ ခင္ကတည္းက နာမည္တြင္ ေနၿပီးသား ျဖစ္တဲ့ မႅိတ္ဆိုတဲ့အေခၚကို ယိုးဒယား ဘာသာစကားနဲ႔ အနီးစပ္ဆုံး အသံ ဖလွယ္လို႔ မာရိတ္ဆိုၿပီး နာမည္ ေပးခဲ့ တာသာ ျဖစ္မယ္လို႔ ယူဆခ်င္ပါ တယ္။ ဥပမာအားျဖင့္ ထားဝယ္သူ ထားဝယ္ သားေတြက သူတို႔ သြားေရာက္ ေ႐ႊ႕ေျပာင္း ေနထိုင္ၿပီး အလုပ္လုပ္ခဲ့ၾကတဲ့ ယိုးဒယား ႏိုင္ငံထဲက ကန္ခ်နဘူရီ ( Kanchana Buri) ) နယ္ကို “ကန္ေဘာ္လီ” ဆိုၿပီး အဆင္ေျပသလို ေခၚဆိုၾကသလိုမ်ိဳး ျဖစ္မယ္လို႔ ထင္ပါတယ္။ ယိုးဒယားမ်ား ေရာက္လာတဲ့အခ်ိန္မွာ ျမင္းခ်ည္တိုင္ေတြ ေနရာတိုင္းမွာရွိေနတာမို႔ ျမင္းခ်ည္ တိုင္လို႔ အဓိပၸာယ္ရတဲ့ မာရိတ္ ဆိုၿပီး နာမည္မွတ္ခဲ့တယ္ဆိုတဲ့ အယူအဆက ယုတၱိမတန္ဘူးလို႔ ဆိုရမွာပါ။

ယိုးဒယားတို႔ရဲ႕ မာရိတ္ၿမိဳ႕ကို ျမန္ မာေတြ ျပန္ရၿပီး ေနာက္ပိုင္း ၿမိတ္ၿမိဳ႕ ဆိုၿပီး နာမည္ေျပာင္းလဲ သတ္မွတ္ ရာမွာလည္း မာရိတ္ ဆိုတဲ့အသံထြက္ကို မွီးယူတာ မျဖစ္ႏိုင္ပါဘူး။ မူလက ဆလုံတိုင္းရင္းသားေတြ ေခၚေနတဲ့ မႅိတ္ ကေန တိုက္႐ိုက္ေျပာင္းလဲ ယူတာပဲ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲ ဆို ေတာ့ ထားဝယ္စကား၊ ၿမိတ္စကားတို႔ မွာပါဝင္ေနတဲ့ လဆြဲသံပါ ေရွးျမန္မာ စကားလုံးမ်ား ေျပာင္းလဲပုံနဲ႔ တူေနလို႔ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ လဆြဲသံပါတဲ့ ေရွးျမန္မာ စကားကေန ေခတ္ျမန္မာစကားအျဖစ္ ေျပာင္းလဲမႈျဖစ္စဥ္မွာ ေအာက္က လဆြဲဟာ (ျ ) အျဖစ္ ေျပာင္းလဲသြားတဲ့ သာဓကေတြ ထင္ထင္ရွားရွား ရွိပါ တယ္။ ဒါေၾကာင့္ မႅိတ္ဆိုတဲ့ စကား လုံးမွာ ေတြ႕ရတဲ့ ေအာက္က လဆြဲဟာ (ျ ) အျဖစ္သို႔ ေျပာင္းသြားၿပီး မႅိတ္ ကေန ၿမိတ္ျဖစ္လာတယ္လို႔ တခ်ိဳ႕ သုေတသီတို႔ ယူဆၾကတာပါ။ ဒီအခ်က္ က သဘာ၀ပိုက်ၿပီး လက္ခံခ်င္စရာ လည္း ပိုေကာင္းပါတယ္။

အခ်ဳပ္ဆိုရရင္ ယိုးဒယားတို႔ဟာ ခုလက္ရွိ ၿမိတ္ၿမိဳ႕ေနရာမွာ ၿမိဳ႕သစ္ တည္ခဲ့တယ္။ ၿမိဳ႕နာမည္ကိုလည္း အဲဒီ အခ်ိန္က ေဒသခံေတြေခၚေနတဲ့ မႅိတ္ ဆိုတဲ့ နာမည္ကိုပဲ အေျခခံလို႔ ယိုးဒ ယား အသံထြက္နဲ႔ မာရိတ္ဆိုၿပီး အမည္ ေပးခဲ့တယ္။ ကုန္းေဘာင္ေခတ္ ျမန္မာ မင္းမ်ား ျပန္လည္သိမ္းပိုက္ၿပီးတဲ့ေနာက္မွာ အဲဒီၿမိဳ႕ကို ၿမိတ္ၿမိဳ႕ဆိုၿပီး နာမည္ ေျပာင္းလဲ သတ္မွတ္ခဲ့တယ္။ နာမည္ ေျပာင္းလဲ သတ္မွတ္ရာမွာလည္း ယိုးဒယားတို႔ရဲ႕ မာရိတ္ကို အေျခခံၿပီး ေျပာင္းလဲတာ မဟုတ္ဘဲမူလ တိုင္းရင္း သား ေတြေခၚဆိုခဲ့တဲ့ မႅိတ္ဆိုတဲ့ မူရင္း နာမည္ကိုသာ အေျခခံလို႔ ၿမိတ္ၿမိဳ႕အျဖစ္ ေျပာင္းလဲလာတာျဖစ္ေၾကာင္း သုေတသီ မ်ားရဲ႕ ယူဆခ်က္မ်ားကို အေျခခံၿပီး တင္ျပလိုက္ရပါတယ္ ခင္ဗ်ား ။

အကိုးအကား ။ ။ ဓာတ္ပုံက ေျပာေသာ ၿမိတ္သမိုင္း မွတ္တိုင္မ်ား (ေမာင္ေျပခ်မ္း – ၿမိတ္)
ၿမိတ္ၿမိဳ႕နယ္အသင္း ႏွစ္တစ္ရာ ျပည့္ အထိမ္းအမွတ္ မဂၢဇင္း
စစ္ေရး ႏိုင္ငံေရး လူမႈေရးဆိုင္ရာ သမိုင္းစာတမ္းမ်ား (ဗိုလ္မႉးဘရွင္)