ထားဝယ္ေဒသမွ ေရွးေဟာင္း ေျမေဆးတံ

0
547

ၿပီးခဲ့တဲ့ ႏွစ္လေလာက္ကပါ။ ကၽြန္ေတာ့္ရဲ႕ ငယ္ေပါင္းႀကီးေဖာ္ မိတ္ ေဆြ ကိုေက်ာ္စြာက ထားဝယ္ကေန လက္ေဆာင္တစ္ခု ယူလာေပးပါတယ္။ ကၽြန္တာ္တို႔ ထားဝယ္ၿမိဳ႕ဝန္းက်င္မွာ ရတယ္လို႔ သိရတဲ့ ေရွးေဟာင္း ေျမ ေဆးတံေလး တစ္ခုပါ။ အဲဒါေတြကို ကၽြန္ေတာ္ တန္ဖိုးထားမွန္းသိလို႔  သူငယ္ခ်င္းကိုေက်ာ္စြာက လက္ေဆာင္ အျဖစ္ ယူလာေပးတာလို႔ ဆိုပါတယ္။

ေျမေဆးတံက ထုံးစံအတိုင္း ထားဝယ္ျမစ္ထဲက ရလာတဲ့ ပုံပါပဲ။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ ထားဝယ္ျမစ္ ကမ္းတစ္ေလၽွာက္ သဲေက်ာက္ လုပ္ငန္း လုပ္ေနတဲ့ လုပ္သားမ်ားမွာ ဒီလို ေျမေဆးတံမ်ိဳး မၾကာခဏ ရရွိေလ့ရွိၿပီး သဲမ်ားနဲ႔ ပြတ္တိုက္ ဒဏ္ခံရဖန္ မ်ားေန ေတာ့ ေတြ႕ရတဲ့ေျမေဆးတံမွာ ေျပာင္ ေခ်ာေခ်ာ ျဖစ္ေနတတ္ပါတယ္။အခု ကၽြန္ေတာ့္ သူငယ္ခ်င္း ယူ လာေပးတဲ့ ေျမေဆးတံမွာလည္း အလွ ဆင္ထားတဲ့ ဒီဇိုင္းေတာင္ သိပ္ၿပီး မထင္ရွားေတာ့ဘဲ ေျပာင္ေခ်ာေခ်ာ ျဖစ္ ေနပါၿပီ။ အဲဒီေဆးတံက ကၽြန္ေတာ္ ထင္သလို ထားဝယ္ျမစ္ထဲက ရခဲ့ ေၾကာင္း ေနာက္ပိုင္းမွာ သိရပါတယ္။တကယ္ေတာ့ ဒီလို ေျမေဆး တံမ်ိဳးကို ကၽြန္ေတာ္ကေလးေလး ကတည္းက တန္ဖိုးထားၿပီး ထိန္းသိမ္း ခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီတုန္းက ေရွး ေဟာင္း ေျမေဆးတံေလးကို  ၿမိဳ႕ေဟာင္း ႐ြာ (သာဂရ)က အေဖ့ မိတ္ေဆြတစ္ ေယာက္ကေန လက္ေဆာင္ ေပးခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေဆးတံက က်ိဳးေနေပမယ့္ လည္း ေဆးအိုးမွာ အလွေဖာ္ထားတဲ့ ပန္းဒီဇိုင္းေတြေၾကာင့္ ႂကြ႐ြလွပေနၿပီး ေတာ္ေတာ္ေလးကို ဆြဲေဆာင္မႈ ရွိတာ ပါ။ အဲလိုေဆးတံမ်ိဳးေတြ ထားဝယ္ ေဒသအတြင္း ေနရာေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား မွာ ေတြ႕ေနရတတ္ပါတယ္။
say-tan
ေရွးေဟာင္း ေျမေဆးတံေတြကို ကၽြန္ေတာ္က စိတ္ဝင္တစားနဲ႔ တန္ဖိုး ထားၿပီး စုေဆာင္းေနမိတာဆိုေတာ့ အဲဒီ ေဆးတံေတြ အေၾကာင္းကို စိတ္ဝင္စား ေနမိတာ အဆန္းေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ စိတ္ဝင္စားတယ္ဆိုတာကလည္း ထား ဝယ္ၿမိဳ႕ဝန္းက်င္မွာ ေတြ႕ရေလ့ရွိတဲ့ ေျမေဆးတံေတြကိုသာ စိတ္ဝင္စားတာမ်ိဳး မဟုတ္ဘဲ ျမန္မာျပည္နဲ႔ အဝွမ္းမွာ ေပါေပါမ်ားမ်ား ေတြ႕ေနရတဲ့ ေျမေဆး တံေတြ အကုန္လုံးရဲ႕အေၾကာင္းကိုပါ စိတ္ဝင္စားမိတာပါ။ ဒါေၾကာင့္ ေျမ ေဆးတံနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး  ပညာရွင္ မ်ား ေလ့လာ တင္ျပထားတဲ့ အခ်က္ အလက္ ေတြကို လက္လွမ္းမီသေလာက္ ေလ့လာ ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။
ကမၻာေပၚမွာ ေဆးတံေသာက္တဲ့ အေလ့အထကို စတင္တီထြင္ခဲ့တာ အေမရိကတိုက္က ေဒသခံ တိုင္းရင္းသား အင္ဒီယမ္းလူနီ (Red Indian))မ်ား ျဖစ္တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ သူတို႔ရဲ႕ ေဆးတံမ်ားကို အနီေရာင္ သဲေက်ာက္နဲ႔ ထြင္းလုပ္ၿပီး ကဲလ်ဴမက္လို႔ အမည္ေပး ေခၚေဝၚၾကတယ္လို႔ သိရပါတယ္။                ၁၅၈၆ ခုႏွစ္မွာ အေမရိကန္ ကိုလိုနီ ဗာဂ်ီးနီးယားျပည္နယ္ကေန ေဆးတံ တစ္ေခ်ာင္း လက္ေဆာင္ေပးပို႔ခဲ့တာ ကေနစၿပီး ဥေရာပမွာေဆးတံေသာက္ ႐ႉတဲ့ ဓေလ့ စတင္ခဲ့တာ ျဖစ္ပါသတဲ့။ အစပိုင္း မွာေတာ့ ဥေရာပတိုက္သား တို႔ဟာ ေဆးတံမွာ ဘာေတြထည့္ၿပီး ေသာက္႐ႉရမယ္ မသိေသးတာ မဟုတ္ဘဲ ေဆးျမစ္ ေျခာက္ေတြကိုပဲ ထည့္ၿပီး မီး႐ႈိ႕ေသာက္႐ႉခဲ့ေသးတာပါ။ ေနာက္ပိုင္း က်မွ ေဆး႐ြက္မ်ား စိုက္ပ်ိဳးထုတ္ လုပ္လာၿပီး ေဆး႐ြက္ေျခာက္မ်ားနဲ႔ ႐ႉတတ္လာေၾကာင္း မွတ္တမ္းမ်ားက ဆိုပါတယ္။

ကၽြန္တာ္တို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ေပါေပါမ်ားမ်ား ေတြ႕ရေလ့ရွိတဲ့ ေရွး ေဟာင္း ပစၥည္းတစ္မ်ိဳးက ေျမေဆးတံ အက်ိဳးအပဲ့ေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ တခ်ိဳ႕က အဲဒီေဆးတံကို ေတြ႕လိုက္တာနဲ႔ ပ်ဴ ေဆးတံ (ပ်ဴေခတ္က အသုံးျပဳခဲ့တဲ့ ေဆးတံ) ျဖစ္တယ္ဆိုၿပီး တန္းေကာက္ ခ်က္ခ်ေတာ့တာပါ။
ဘယ္လို အေထာက္ထားေတြေၾကာင့္ အဲဒီလို ေကာက္ခ်က္ခ်တယ္ဆိုတာ ကိုလည္း အေတာ္ေလး စိတ္ဝင္စားမိ ပါတယ္။ ဆရာႀကီးေဒါက္တာ သန္းထြန္းက ေပါမ်ားစြာေတြ႕ရွိရတဲ့ ေျမေဆးတံေတြကို ဘယ္ေခတ္ဘယ္ အခါက အသုံးျပဳခဲ့တဲ့ ေဆးတံေတြ ျဖစ္ တယ္ဆိုၿပီး ခန္႔မွန္းေျပာဆိုဖို႔ ေတာ္ေတာ္ ခက္တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ေျမေဆးတံ မ်ားဟာ ပုံစံခြက္နဲ႔ ပုံသြင္းျပဳလုပ္တာမို႔ ဘယ္ဒီဇိုင္းကေတာ့ျဖင့္ ဘယ္ေခတ္ လက္ရာ ျဖစ္တယ္ဆိုတာကိုလည္း ခြဲျခား ရခက္ပါသတဲ့။ ထည့္စဥ္း စားသင့္တဲ့ အခ်က္ တစ္ခုက ၁၉၄၀ ခုႏွစ္ဝန္းက်င္ ဒုတိယ ကမၻာစစ္ျဖစ္ခါနီး အခ်ိန္ထိ အင္း၀ၿမိဳ႕ေဟာင္း တံတားဦး ဝန္းက်င္မွာ ေျမေဆးတံေတြ ထုတ္လုပ္ ေနတုန္းျဖစ္ၿပီး ပူတာအိုနဲ႔ ခ်င္းေတာင္ဘက္ေတြမွာ က်ေတာ့ ၿပီးခဲ့တဲ့ ဆယ္စုႏွစ္မ်ား အတြင္း အထိ ေျမေဆးတံကို အသုံးျပဳေနၾကတုန္း ဆိုတာေတြပါပဲ။

ျမန္မာျပည္အတြင္း အခ်ိဳ႕ေနရာေတြမွာ အင္း၀အနားက ထုတ္လုပ္တဲ့ ေျမေဆးတံေတြကို ေတြ႕ေန ရတာဟာ ေခတ္အဆက္ဆက္ ျမန္မာ စစ္သည္ေတာ္မ်ား ယူေဆာင္သြား တာမ်ိဳးေၾကာင့္ အဲဒီေဒသေတြမွာ က်န္ေနခဲ့တာ ျဖစ္ႏိုင္တယ္လို႔ ဆိုပါ တယ္။ မိုးနဲ၊ မိုးၿဗဲ၊ သီေပါ၊ က်ိဳင္းတုံ စတဲ့ေနရာေတြ မွာေတြ႕ေနရတဲ့ ေျမေဆး တံေတြနဲ႔ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ထားဝယ္ဘက္မွာ ေတြ႕ရေလ့ရွိတဲ့ ေျမေဆးတံမ်ားဟာလည္း အဲဒီပုံစံမ်ိဳးနဲ႔ ေရာက္လာၾကတာေနမွာပါ။ ေနာက္ၿပီး  ထားဝယ္ဘက္မွာ ေတြ႕ရတဲ့ ေျမေဆးတံ ဒီဇိုင္းေတြကလည္း အင္း၀ ဘက္က ပုံစံေတြနဲ႔ တူတယ္လို႔ သိရပါ တယ္။

ေဒါက္တာသန္းထြန္းရဲ႕စာတမ္းမွာ ေဆးတံမ်ားကို ေလ့လာၿပီး အေျခခံ အားျဖင့္ ပုံေဖာ္ထားတဲ့ဒီဇိုင္း ၁၁ မ်ိဳး ရွိတယ္လို႔ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ အဲဒါ ေတြကေတာ့  (၁) သိပိတ္ ၊ သပိတ္ ေျခနဲ႔ အတံ၊ (၂) ၾကာအိုး၊ ၾကာ႐ိုးနဲ႔ အတံ  (၃) သပိတ္၊ ၾကာေမွာက္ ၾကာ လွန္ သပိတ္ေျခနဲ႔ အတံ (၄) သပိတ္ကို ၾကာပန္းနဲ႔ လုံေအာင္ငုံၿပီး အတံကို ပိုလွေအာင္ လုပ္ထားတာ (၅) သပိတ္ ကို ျပန္ေဖာ္ၿပီး ၾကာကမပီမသ ပုံစံ ( ၆) အလွအပေတြကို စတိေလာက္ပဲ ထည့္ထားတာ (၇) သပိတ္ကို ၾကာခံၿမဲ ခံထားေပမယ့္ အတံကို အရင္မူလထားတဲ့ ပုံစံ ( ၈ ) ေဆးအိုးကို ေျခာက္ေျမႇာင္ လုပ္ၿပီး ပန္းေျခာက္ပြင့္ ပုံေဖာ္ထားတာ (၉) ျခဴးပန္းအေခြ အလိပ္ေတြနဲ႔ ေဆးအိုးနဲ႔ အတံကို အလွဆင္ထားတာ (၁၀) ေမ်ာက္ ၊ မိေက်ာင္း ဒီဇိုင္းပုံပါတာ နဲ႔ (၁၁) ဘီလူးေဆးတံအိုး ဆိုၿပီး ေတာ့ပါ။ အဲဒီလို အေျခခံ ဒီဇိုင္း ၁၁ မ်ိဳးနဲ႔ ေျမေဆးတံေတြကို ေတြ႕ရွိေလ့ လာခဲ့ရေပမယ့္လည္း ဘယ္ပုံစံကို ဘယ္ေခတ္မွာ လုပ္တယ္၊ ဘယ္ဒီဇိုင္းကို ေတာ့ျဖင့္ ဘယ္ေဒသမွာ သုံးတယ္လို႔ ခြဲျခားၿပီး မေျပာႏိုင္ေသးပါဘူးလို႔ ဆိုပါတယ္။ ေဆးတံ အေၾကာင္းေျပာရင္ အေရာင္နီတယ္၊ မည္းတယ္၊ ေၾကးျပား အုပ္တယ္၊ ေငြျပားအုပ္တယ္ ဆိုတာမ်ိဳးနဲ႔ ဒီေဆးတံကေတာ့ ဘယ္အမ်ိဳးစားထဲ ပါဝင္တယ္ ဆိုတာေလာက္ပဲ ခြဲျခား ေျပာဆိုႏိုင္ပါတယ္။ အဲဒါထက္ပိုေျပာရင္ ေတာ့ မွန္ဖို႔ထက္ မွားဖို႔က ပိုမ်ားသတဲ့။

ေဆးတံတို တၫိုေလာက္ ေရာ့ ေသာက္ေတာ့ေပး ၊ မယူလိုက္က မိုက္လို႔ထင္ ယူလိုက္ျပန္က ႀကိဳက္ လို႔ထင္၊ ေသာက္ေစခ်င္ ကုတင္တြင္ ေထာင္ခဲ့ကြဲ႕ ၫိုႏြဲ႕ရဲ႕ေလး…ဆိုတဲ့ ကဗ်ာဟာ ဘိုးေတာ္ဘုရား ( ၁၇၈၂ – ၁၈၁၉ ) လက္ထက္မွာ ေပၚထြန္းတဲ့ စာဆိုေတာ္ မယ္ေခြရဲ႕ ကဗ်ာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီကဗ်ာမွာ ျမန္မာေတြရဲ႕ ေဆးတံေသာက္ တဲ့ အေလ့အထေလးတစ္ခု ေပၚလြင္ေန တာကို သတိထားမိမွာပါ။ ဒါဟာ ေဆး တံေသာက္တဲ့ အေလ့အထကို အေစာဆုံး ေတြ႕ရတဲ့ အေထာက္အထား တစ္ရပ္ျဖစ္ ေၾကာင္းလည္း သိရပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြင္းက ေဆးတံေသာက္တဲ့ အေလ့အထဟာ ၁၈ ရာစု ေႏွာင္းပိုင္း ေလာက္မွာမွ ေပၚထြန္းလာတာျဖစ္ တယ္လ္ို႔ ယူဆရလိမ့္မယ္ ထင္ပါတယ္။  ႏိုင္ငံျခားက ကုန္သည္မ်ားနဲ႔ ေၾကးစား စစ္မႈထမ္းသူ အမ်ားအျပား ျမန္မာႏိုင္ငံ အတြင္းကို ဝင္ေရာက္လာတဲ့ အခ်ိန္ေတြ မွာ အဲဒီ ေဆးတံေသာက္တဲ့ဓေလ့လည္း ပူးတြဲ ပါလာခဲ့ဟန္ရွိတယ္လို႔ သုေတသီ မ်ားက ေကာက္ခ်က္ခ်ထားပါတယ္ ။

ကုန္းေဘာင္ေခတ္ေလာက္က ျပဳ လုပ္ခဲ့တယ္လို႔ ယူဆရတဲ့ ေျမေဆးတံ အက်ိဳးအပဲ့မ်ားနဲ႔  ေျမေဆးတံအိုးမ်ားကို ျမန္မာႏိုင္ငံ အႏွံအျပား ေတြ႕ရတယ္လို႔ ဆိုရမွာပါ။ ေျမျပန္႔ေဒသအျပင္ ကခ်င္ ျပည္နယ္ထဲက ေက်း႐ြာမ်ား၊ နာဂ ေတာင္တန္းနဲ႔ ရွမ္းနီတို႔ရဲ႕ ေက်း႐ြာမ်ားရွိ တခ်ိဳ႕သခ်ဳØင္းေဟာင္းေျမေနရာေတြမွာ ေျမေဆးတံမ်ား မၾကာခဏ တူးေဖာ္ေတြ႕ ရွိရတယ္လို႔ သိရပါတယ္။
ျပည္ခ႐ိုင္ ႐ြာေတာင္ၿမိဳ႕က ဦးေအာင္ျမင့္ဆိုသူ အမ်ိဳးသားျပတိုက္ကို လာေရာက္ လႉဒါန္းသြားတဲ့ ေျမေဆး တံက ေတာ္ေတာ္ ထူးျခားတယ္လို႔ ဆိုရပါမယ္။ ေဆးတံရဲ႕ ဖင္ (ေဆးအိုးရဲ႕ ေအာက္ေျခ) မွာ မွတ္ေက်ာက္ငယ္ေလး တစ္ခုကို တပ္ဆင္ထားတယ္ လို႔ ဆိုပါတယ္။ ဘယ္လို ရည္႐ြယ္ခ်က္ ေတြေၾကာင့္ အဲဒီလို တပ္ဆင္ထားခဲ့လဲ ဆိုတာလဲ  အေတာ္ေလးစိတ္ဝင္စားဖို႔ ေကာင္းပါတယ္။ ဒီေဆးတံဟာ နယ္ လွည့္ၿပီး ေ႐ႊအေရာင္းဝယ္ျပဳသူ တစ္ ေယာက္ရဲ႕ ပစၥည္းျဖစ္ႏိုင္ၿပီး မွတ္ ေက်ာက္ကို ကိုယ္နဲ႔မကြာ သြားေလရာ ပါေနေစဖို႔ တီထြင္ထုတ္လုပ္ထားတာ ျဖစ္ႏိုင္ေၾကာင္း သုေတသီမ်ားက ယူဆ ထားပါတယ္။

ထားဝယ္ေဒသမွာ ေတြ႕ ရေလ့ရွိတဲ့ ေျမေဆးတံ အပါအဝင္ ႏိုင္ငံအႏွံ႔အျပား ေတြ႕ရေလ့ရွိတဲ့ ေျမေဆးတံတခ်ိဳ႕ကို ပ်ဴေဆးတံအျဖစ္ ယူဆေျပာဆိုတာေတြကို ၾကားဖူး ဖတ္ဖူးပါတယ္ ။ အဲဒီအယူအဆ ခ်က္ေတြကို သုေတသီပညာရွင္မ်ားရဲ႕ ေလ့လာမႈ မွတ္တမ္းမ်ားနဲ႔ တိုက္စစ္ ၾကည့္လိုက္ေတာ့ ပ်ဴေခတ္သုံးေျမေဆး တံဆိုၿပီး ေျပာဆိုေနၾကတာေတြဟာ သိပ္ၿပီး ျဖစ္ႏိုင္စရာ မရွိဘူးလို႔ ဆိုရမွာ ပါ။ ဒါေပမယ့္လည္း ေနာက္ပိုင္းသုေတ သီမ်ားအေနနဲ႔ ဆက္လက္ ရွာေဖြေဖာ္ ထုတ္ၿပီး သုေတသန ျပဳလုပ္သြားမယ္ ဆိုရင္ေတာ့ ျမန္မာ့ေျမေဆးတံအေၾကာင္း ပိုမိုျဖည့္စြက္ၿပီး ေျပာဆိုႏိုင္လာလိမ့္ မယ္လို႔ ေမၽွာ္လင့္ရပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေကာက္ရတာပဲ ျဖစ္ျဖစ္ ၊ တူးေဖာ္လို႔ ရတာပဲ ျဖစ္ျဖစ္ ေတြ႕ရွိရတဲ့ေရွးေဟာင္း ေျမေဆးတံ အက်ိဳးအပဲ့ေတြကို နားလည္ တတ္ကၽြမ္းသူမ်ား ေလ့လာေဖာ္ထုတ္ႏိုင္ ေအာင္  စနစ္တက် စုေဆာင္းထားရွိသင့္ တဲ့ အေၾကာင္း အႀကံျပဳလိုက္ရပါတယ္။

အကိုးအကား။ ။ျမန္မာ့အိုး သမိုင္း ျဖည့္စြက္စာတမ္း (ေဒါက္တာ သန္းထြန္း)
– အေျခခံ ေရွးေဟာင္းသုေတသန ပညာ (မႏုႆေက်ာ္ဝင္း)