မူလတန္းတြင္ လမ္းေလၽွာက္ျခင္း

ကိုဗစ်ဒုတိယလှိုင်းကာကွယ်ရေး စည်းကမ်းတင်းကြပ်ချက်များ

ေက်ာင္းေဆာင္ထဲကို အဝင္ တံခါးလာဖြင့္ေပးၿပီး” ႀကိဳဆိုပါတယ္” လို႔ ခ်ိဳသာတဲ့ အၿပဳံးနဲ႔ ႏႈတ္ဆက္လာတဲ့သူက ေက်ာင္းအုပ္ ဆရာမႀကီးတဲ့။ေက်ာင္းအုပ္ဆရာမႀကီး ကိုယ္တိုင္ ထြက္ႀကိဳတယ္ဆိုေတာ့ ပညာေရးမႉးမ်ား ေက်ာင္းစစ္ လာေလသလား၊ သို႔တည္း မဟုတ္ အေရးႀကီး ပုဂၢိဳလ္ေတြမ်ား ေရာက္လာေလသလား။ မဟုတ္ပါ။

ျမန္မာ ႏိုင္ငံ တနံတလ်ားက လူမ်ိဳးမတူ၊ ေနာက္ခံ အေၾကာင္းအရာ မတူတဲ့ ေက်ာင္းသား တစ္စု နယူးဇီလန္ႏိုင္ငံ ဝယ္လင္တန္ၿမိဳက ” တီအာ႐ို”  လို႔ေခၚတဲ့ မူလတန္း ေက်ာင္းေလး တစ္ခုဆီကို ေလ့လာေရး သြားၾကတာပါ။
ေက်ာင္းဖြဲ႕စည္းပုံကို အၾကမ္း ရွင္းျပ ၿပီး ေက်ာင္းအုပ္ႀကီးက ေက်ာင္း လုပ္ငန္းေတြ၊ သင္ၾကား သင္ယူမႈေတြနဲ႔ ေက်ာင္းတြင္း လႈပ္ရွားမႈေတြကို လိုက္လံ ရွင္းျပမယ့္ မူလတန္းေက်ာင္းသား ၁ ေယာက္၊ ေက်ာင္းသူ ၃ ေယာက္နဲ႔ မိတ္ဆက္ ေပးေတာ့ ေက်ာင္းအုပ္ႀကီး၊ ဒါမွမဟုတ္ လက္ေထာက္ဆရာ/ မ တစ္ေယာက္ေယာက္က ရွင္းျပမယ္လို႔ ေတြးထားခဲ့မိတာကို ကေျပာင္းတိ ကေျပာင္းျပန္ ျဖစ္သြားေစခဲ့တယ္။ ဆရာသမား ၄ ေယာက္ကေတာ့ ဧည့္သည္ေတြကို ခ်ိဳသာစြာပဲ ႏႈတ္ ဆက္ၿပီး သူတို႔ ဆရာမ ႀကီး ၫႊန္ၾကား တာကို ဂ႐ုတစိုက္ေလး နားေထာင္ ပါတယ္။ သတိထားမိတာက ကေလး ေတြက လူႀကီးလူေကာင္း သိပ္ဆန္ေနၿပီး ယုံၾကည္မႈ အျပည့္ရွိေနၾကတယ္ ဆိုတာ ပါပဲ။

child_education
ဧည့္သည္ ၈ ေယာက္နဲ႔ အစီအစဥ္ မႉး ေပါင္း ၉ ေယာက္ကို ၂ ဖြဲ႕ခြဲၿပီး ေစာ ေစာက မူလတန္းေက်ာင္းသား ၄ ေယာက္ (ေက်ာင္းအုပ္ႀကီး ေခၚသလို ေခၚရရင္ ” သံမႉး”) ၂ ေယာက္စီက ဦးေဆာင္ၿပီး စာသင္ခန္း အသီးသီးက သင္ၾကား သင္ယူမႈစနစ္နဲ႔ လႈပ္ရွားမႈ ေတြကို လိုက္ရွင္းျပတယ္။ နယူးဇီလန္လို  ဖြံ႕ၿဖိဳးၿပီး ႏိုင္ငံတစ္ခုရဲ႕ ေက်ာင္းသား ဗဟိုျပဳ သင္ၾကားသင္ယူမႈ စနစ္ အေၾကာင္းကို အက်ယ္တဝင့္ မေဆြးေႏြး လိုေတာ့။
သြားရင္း ၾကည့္ရင္း ငယ္ငယ္ တုန္းက ကိုယ့္ရဲ႕ မူလတန္းဘ၀ကို ျပန္ လြမ္း မိေသးတယ္။ သင္ေထာက္ကူမရွိ၊ စာသင္ခုံ မေလာက္လို႔ ၾကမ္းျပင္ေပၚ ဝမ္းလ်ား ေမွာက္ၿပီးေရး၊ အားကစားနဲ႔ ကာယဖြံ႕ၿဖိဳးမႈေတြဆိုတာ သင္ခန္းစာ ထဲမွာပဲ ေတြ႕ရၿပီး လက္ေတြ႕ မလုပ္ခဲ့ရ။

အေတြးလြန္ေနရင္း ” ဘယ္ႏိုင္ငံကလာပါလဲဗ်၊ အခန္းထဲ ကို ဝင္လာပါ၊ ႀကိဳဆိုပါတယ္” လို႔ လွမ္း ေျပာတဲ့ ကေလးတစ္ေယာက္ အသံေၾကာင့္ ပစၥဳပၸန္ကို ျပန္ေရာက္ လာခဲ့တယ္။ ႏိုင္ငံျခားသားေတြကို လွမ္းႏႈတ္ဆက္ ေနတယ္။ အေၾကာက္ အလန္႔မရွိ။ တြန္႔ဆုတ္မႈ မရွိ။ ယုံၾကည္မႈ အျပည့္နဲ႔ သူ႕စိတ္ထဲရွိတဲ့ ေမးခြန္းကို ပြင့္ပြင့္ လင္းလင္း ေမးတယ္။ ” ျမန္မာႏိုင္ငံကပါ” လို႔ ျပန္ေျဖေတာ့ ဝမ္းသာအားရနဲ႔ ” ေတြ႕ရ တာ ဝမ္းသာပါတယ္ဗ်ာ၊ ယူ -၂၀ ကမၻာ့ဖလားပြဲ သြားၾကည့္ ျဖစ္လားဗ်၊ ကၽြန္ေတာ္ကေတာ့ သြားၾကည့္တယ္၊ ျမန္မာအသင္းက ကၽြန္ေတာ္တို႔ အသင္း ကို ဂိုးအရင္ သြင္းတာေနာ္ဗ်၊ သိပ္လွတဲ့ ဂိုးဗ်။ ကၽြန္ေတာ္ သိပ္ႀကိဳက္တယ္” တဲ့။ သူေျပာတာကို နားေထာင္ၿပီး စဥ္းစားစရာ ေတြ၊ ေတြးေတာစရာေတြ သိပ္မ်ားသြား တယ္။

ေတာ္ေတာ္ မ်ားမ်ား ေမးသလို ” ျမန္မာ” ေခၚရမလား “ဘားမား”  ေခၚရမလား စကားလုံးေတြ မမ်ား။ အားကစားရဲ႕ လႊမ္းမိုးႏိုင္မႈ စြမ္းအားကိုပါ တပါတည္း ေတြ႕လိုက္ရတယ္။ ပုံမွန္အားျဖင့္ ႏိုင္တဲ့ အသင္းရဲ႕ ပရိတ္သတ္ တစ္ေယာက္ အေနနဲ႔ ဒါမွမဟုတ္ ကေလးတစ္ေယာက္ရဲ႕ အေတြးနဲ႔ ေတြးၾကည့္ရင္ “မင္းတို႔ အသင္း ကို ငါတို႔ ႏိုင္တယ္ေနာ္၊ ၅ ဂိုး ၁ ဂိုး  ေတာင္ကြ” လို႔ ေျပာႏိုင္ ေျခရွိတာေပါ့။ ဒါေပမယ့္ ၂ တန္း ေက်ာင္းသားေလးက အဲဒီလို မေျပာ။” သိပ္လွတဲ့ဂိုး”  ဆိုပါ လား။ ” မင္းတို႔ အသင္းက ဂိုးအရင္ သြင္းတာ ကြ” ဆို ပါလား။  သူတို႔ ႏိုင္ငံအသင္း ႏိုင္တဲ့ အေၾကာင္း ေလးေတာင္ မေျပာရွာ ဘူး။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ စိတ္အားငယ္ သြား မွာ စိုးလို႔မ်ားလားလို႔ အေတြးနယ္ခ်ဲ႕ မိေသးတယ္။

ေက်ာင္းဝင္းထဲက ကစားကြင္း၊ ေက်ာင္း နဲ႔ ၿခံစည္း႐ိုးခ်င္း ထိေနတဲ့ နယူဇီလန္ႏိုင္ငံသား ကီဝီတို႔ အသည္းစြဲ အားကစားျဖစ္တဲ့ ရမ္ဘီကစားကြင္း၊ ေက်ာင္းခန္းထဲက လႈပ္ရွားမႈေတြ၊ ေဝဖန္ ပိုင္းျခား စဥ္းစားျခင္း ဆိုတာကို လက္ ေတြ႕က်က် လႈံ႔ေဆာ္ ေပးေနတဲ့ စာသင္ ခန္းေတြ၊ စိုက္ပ်ိဳးေရးနဲ႔ ပတ္ဝန္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရးဆိုင္ရာ လႈပ္ရွားမႈေတြ၊ အားကစားနဲ႔  အႏုပညာ ဆိုင္ရာ လုပ္ငန္းေတြ၊ သန္႔ရွင္းေရးစနစ္နဲ႔ ေက်ာင္းသူ ေက်ာင္းသားေတြရဲ႕ တာဝန္ယူရမႈအပိုင္း ေတြ ၊ ေက်ာင္းစာၾကည့္တိုက္မွာ ရွာေဖြ ဖတ္႐ႈၿပီး ေက်ာင္းသားေတြ ကိုယ္တိုင္ ျပဳစုထားတဲ့ မွတ္စုေတြ . . သုေတသနရဲ႕ ျမစ္ဖ်ား ခံရာ . . . ။
အရာရာက စိတ္ဝင္စားစရာ။ အဲဒါ ေတြထက္ စိတ္ဝင္စား စရာေကာင္းတာက ဒီကိစၥေတြ အကုန္လုံးကို လိုက္လံရွင္းျပ ေနတာက မူလတန္းေက်ာင္းသားေတြ ျဖစ္ေနတာပါ။

ေက်ာင္းအားလပ္ခ်ိန္ေတြဟာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ဆီမွာလိုပဲ မုန္႔စားတာနဲ႔ ကစားခ်ိန္ေတြမွာ ကုန္လြန္ေစတယ္။ မုန္႔စားတယ္ဆိုလို႔ ကိုယ္ေတြလို ေက်ာင္းမုန္႔ဆိုင္ေတြမွာ ေဈးေပါေပါနဲ႔ ေရာင္းခ်ေနတဲ့ အရည္အေသြး မီမမီ၊ စားသုံးရန္ သင့္မသင့္ မသိတဲ့ မုန္႔ေတြ မဟုတ္။ အိမ္ကေန မိဘေတြ ကိုယ္တိုင္ လုပ္ေပးလိုက္တဲ့ ကိတ္မုန္႔၊ သစ္သီး စတာေတြပါ။ နယူးဇီလန္က စာသင္ ေက်ာင္းဝင္းေတြထဲမွာ မုန္႔ဆိုင္ ေရာင္း ခြင့္မရွိ။ တေလာေလးဆီကေတာင္ ေက်ာင္းအနီး ပတ္ဝန္းက်င္မွာ ရွိေနတဲ့ အျမန္စာ ေရာင္းတဲ့မုန္႔ဆိုင္ေတြကို ပိတ္ဖို႔ ၫႊန္ၾကားလိုက္တယ္လို႔ သိရတယ္။
“ေက်ာင္းသားေကာင္စီ”  အေၾကာင္း ေျပာေတာ့ သိပ္မဆန္းဘူးေပါ့။ ကိုယ္ ေတြမွာလဲ အတန္းတိုင္းမွာ ေမာ္နီတာ ရွိတာပဲကိုး။ ခပ္ဆင္ဆင္ပဲေပါ့။ သူတို႔ ရဲ႕ ပုံမွန္ အစည္းအေဝးေတြနဲ႔ ဆုံးျဖတ္ခ်က္ ေတြ အေၾကာင္းေျပာေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔ မွာ ရွိတာထက္ အမ်ားႀကီး အဆင့္ျမင့္ သြားပါၿပီ။ ေက်ာင္းသား ေကာင္စီ အစည္းအေဝး ဆုံးျဖတ္ခ်က္က ေက်ာင္း အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအဖြဲ႕နဲ႔ ေက်ာင္းအုပ္ႀကီးရဲ႕ ဆုံးျဖတ္ခ်က္ေတြကို ေျပာင္းလဲပစ္ ႏိုင္တယ္ဆိုတာ သိရေတာ့ မ်က္စိေတာင္ လည္ခ်င္သြားတယ္။

ဥပမာ တစ္ခုအေနနဲ႔ ေျပာရရင္ စာသင္ခန္းထဲက ထိုင္ခုံစီ ထားတဲ့ အေနအထားကို အတန္းတစ္ခုက မႀကိဳက္ဘူးလို႔ တင္ျပလာတယ္။  ၃ ေယာက္ကေန ၅ ေယာက္အထိ ဝိုင္းၿပီး ထိုင္လိုရတဲ့ ထိုင္ခုံပုံစံ အစား ၁ ေယာက္စီ ထိုင္လို႔ရတဲ့ ပုံစံကို ေျပာင္းခ်င္တယ္တဲ့။ အေၾကာင္းျပခ်က္က အုပ္စုလိုက္ တခ်ိန္ လုံး ထိုင္ေနရင္ စကားေျပာမ်ားလို႔ စာေကာင္းေကာင္း မလုပ္ရလို႔တဲ့။ ေနာက္ဆုံးေတာ့ ေက်ာင္းအုပ္ႀကီးက လက္ခံၿပီး အဲဒီအတန္းကို အုပ္စု ထိုင္ခုံ အစား တစ္ေယာက္ ထိုင္ခုံပုံစံ ေျပာင္း ေပးခဲ့ ရတယ္။ အုပ္စုလိုက္ ေဆြးေႏြးစရာ ရွိရင္ေတာ့ ျပန္စုေပါ့။
ကၽြန္ေတာ္တို႔ဆီမွာ ေတာင္းဆိုေန တဲ့ ေက်ာင္း ကိစၥေတြမွာ ေက်ာင္းသားေတြ ပါဝင္ခြင့္၊ ေျပာဆိုခြင့္၊ ဆုံးျဖတ္ပိုင္ခြင့္ . . ၊ ေက်ာင္းသား သမဂၢ ဖြဲ႕စည္းခြင့္ . . ၊ ဒီမွာေတာ့ မူလတန္းမွာေတာင္ အဲဒါႀကီး ရွိတယ္။

အစိုးရရဲ႕ ေထာက္ပံ့မႈနဲ႔ လည္ပတ္ ေနရတဲ့ မူလတန္း ေက်ာင္းေလးရဲ႕ ေက်ာင္းအုပ္ ဆရာမႀကီးကို အလုပ္ခန္႔ ထားတာက ေက်ာင္းသားမိဘေတြနဲ႔ ဖြဲ႕စည္းထားတဲ့ ေက်ာင္းေကာင္စီဆိုရင္ အံဩသြားၾက ေလမလားပဲဗ်။ ေက်ာင္းအုပ္ ႀကီးကမွ တဆင့္ က်န္တဲ့ ဆရာ^မေတြကို ျပန္ၿပီး အလုပ္ခန္႔တယ္တဲ့။ နယူးဇီလန္ ပညာေရးဝန္ႀကီးဌာနက အဆင့္ ၁ ကေန ၁၀ အထိ သူတို႔ သတ္မွတ္ ထားတဲ့ စံခ်ိန္စံၫြန္းေတြနဲ႔ အညီ မူလတန္း ေက်ာင္းေတြကို ေငြေၾကး ေထာက္ပံ့မႈ ေပးပါတယ္။ အဆင့္ ၁၀ ရရင္ေတာ့ ရံပုံေငြ အနည္း ဆုံးရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။
ေက်ာင္းလခအျဖစ္ ေဒၚလာ ၄၀ သတ္မွတ္ခ်က္ ရွိေပမယ့္ ဒါကို မေပးလဲ ရတယ္။ ေက်ာင္းကလဲ ေတာင္းပိုင္ခြင့္ မရွိသလို ေတာင္းလဲ မေတာင္း။ ဆရာမႀကီး “ဆူး”ရဲ႕ “တီအာ႐ို”  မူလ တန္းေက်ာင္းေလးဟာ လြန္ခဲ့တဲ့ ၂ ႏွစ္ တုန္းက အစိုးရက အဆင့္ ၁၀ လို႔ သတ္မွတ္ထားလို႔ ရံပုံေငြ မ်ားမ်ား မရခဲ့ပါဘူး။ ဒီေတာ့ ဆရာ/မေတြကို လစာေပးရဖို႔ အေရး၊ သင္ေထာက္ကူေတြ လုံလုံ ေလာက္ေလာက္ ဝယ္ႏိုင္ဖို႔ အေရးအတြက္ ေက်ာင္းေကာင္စီနဲ႔ “ဆူး” တို႔ဟာ အေတာ္ပဲ ဗ်ာမ်ား ခဲ့ရေသးတယ္ လို႔ ဆိုပါတယ္။

ေနာက္ေတာ့ သူမက ပညာေရးဌာန က လူေတြဆီကို အစီရင္ခံ စာေရးပါ တယ္။ ေက်ာင္းသား မိဘေတြရဲ႕ ရာဇဝင္၊ မိသားစု အေျခအေန၊ ပ်မ္းမၽွ ဝင္ေငြနဲ႔ တျခားလိုအပ္တဲ့ အခ်က္အလက္ေတြကို ေပးပို႔ၿပီးခ်ိန္မွာေတာ့ တာဝန္ရွိသူေတြက ေက်ာင္းကို လာေရာက္ စစ္ေဆးခဲ့ တယ္တဲ့။ ေနာက္ေတာ့ အဆင့္ ၇ အထိ သတ္မွတ္ေပးခဲ့ၿပီး ရံပုံေငြလည္း အရင္ ထက္ပို ရလာပါတယ္။ အားနည္းေနတဲ့ ေက်ာင္းသားေတြအတြက္ အထူး ၾကပ္မတ္ သင္ၾကားေပးဖို႔ အခ်ိန္ပိုင္း ဆရာေတြ လည္း ငွားႏိုင္ခဲ့တယ္လို႔ “ဆူး” က ဂုဏ္ယူပုံနဲ႔ ရွင္းျပတယ္။

နယူးဇီလန္မွာ မူလတန္းကေန အလယ္ တန္းအထိက မသင္မေနရျဖစ္ၿပီး အစိုးရက တိုက္႐ိုက္ ေထာက္ပံ့ပါတယ္။ ေယာက်ၤားေလး၊ မိန္းကေလး သီးသန္႔ ေက်ာင္းေတြရွိသလို ေပါင္းၿပီးသင္တဲ့ ေက်ာင္းေတြလည္း ရွိပါတယ္။ ဘာသာေရး၊ ဘာသာစကား၊ အႏုပညာနဲ႔ လူမႈေရး သိပၸံဘာသာရပ္ေတြ သီးသန္႔ သင္တဲ့ ေက်ာင္းေတြလဲ ရွိပါေသးတယ္။  ျမန္မာ ႏိုင္ငံမွာလိုပဲ ျပင္ပပုဂၢလိက ေက်ာင္းေတြ လည္း ေခတ္စားပါတယ္။ ဘာသာေရး ေက်ာင္းကလြဲရင္ တျခား ေက်ာင္းေတြမွာ ဘာသာေရး အေၾကာင္း သင္ၾကားခြင့္ မရွိပါဘူးတဲ့။

ထူးဆန္းတာကေတာ့ မူလတန္းနဲ႔ အလယ္တန္းအဆင့္မွာ စာေမးပြဲ မရွိတာ ပါပဲ။ စာသင္ႏွစ္ တစ္ႏွစ္ကုန္သြားရင္ ေက်ာင္းသား တစ္ေယာက္က ေနာက္ တစ္တန္းကို အလိုလို တက္ေပးပါတယ္။ ေက်ာင္းသားတဦးခ်င္းစီရဲ႕ ေက်ာင္းတြင္း လႈပ္ရွားမႈ မွတ္တမ္းေတြကို ေသခ်ာျပဳစု ထားရွိၿပီး ဒါကသူတို႔ရဲ႕ တိုးတက္မႈကို ျပသပါတယ္။ အုပ္ထိန္းသူက အတန္း မတင္ေပးခ်င္ဘူး ဆိုရင္ေတာ့ အရင္အတန္း မွာ ျပန္ေနခြင့္ ရွိပါတယ္။
ပညာေရးဝန္ႀကီးဌာနရဲ႕ မူလတန္းနဲ႔ အလယ္တန္းအတြက္ ထုတ္ျပန္ထားတဲ့ အေထြေထြ သင္႐ိုးၫႊန္းတမ္းကို ဆရာ။မေတြက တိုက္႐ိုက္ သင္ဖို႔ မလိုပါဘူး။ သင္႐ိုးၫႊန္းတမ္းမွာ ေဖာ္ျပထားတဲ့ မူေဘာင္ ထဲကေန မေသြဖီေစဘဲ မိမိႀကိဳက္ႏွစ္ သက္ရာ အေၾကာင္းအရာ၊ မိမိ ေက်ာင္းပတ္ ဝန္းက်င္၊ ေရေျမေဒသနဲ႔ ကိုက္ညီတဲ့ သင္႐ိုးၫႊန္းတမ္းကို ေက်ာင္း အုပ္ႀကီးနဲ႔ ၫႈိႏႈိင္း ေဆြးေႏြးၿပီး ကိုယ္ပိုင္ သင္႐ိုးၫႊန္းတမ္း ဆြဲႏိုင္တယ္။
နယူးဇီလန္ႏိုင္ငံသားေတြ အပါအဝင္ ေ႐ႊ႕ေျပာင္း ေနထိုင္သူေတြရဲ႕ ကေလးေတြ၊ ဒုကၡသည္ေတြရဲ႕ သားသမီးေတြ၊ ပစိဖိတ္ ကၽြန္းစုေတြကေန ဝယ္လင္တန္ကို ေ႐ႊ႕ေျပာင္း ေနထိုင္ၾကတဲ့ ပစိဖိတ္သား ေတြရဲ႕ သားသမီးေတြ စုေပါင္းေနတဲ့    “ဆူး” ရဲ႕ ေက်ာင္းဟာ သီးျခား ကမၻာငယ္ ေလးတခုလိုပါပဲ။

ခ်စ္စရာ ခရစ္ယာန္ေက်ာင္းသူ ေက်ာင္းသားေလးေတြ ရွိသလို ေခါင္းမီးၿခဳံနဲ႔ မြတ္ဆလင္ေက်ာင္းသူေလး ေတြလည္း ရွိတယ္။ ဆံပင္ေခြလိပ္ေလးေတြနဲ႔ ကပၸလီေလးေတြ ရွိသလို မ်က္စိ ေစြေစြနဲ႔ တ႐ုတ္ေလးေတြလည္း ရွိတယ္။ ဘာသာစကားေပါင္း ၃၆ မ်ိဳးကို တရားဝင္ ေျပာဆိုခြင့္ရွိတဲ့ “တီအာ႐ို” မူလတန္းေက်ာင္းကေလးမွာ တ႐ုတ္စကားလဲ သင္ေပးတယ္တဲ့။ ” မြာရီ” လို႔ ေခၚတဲ့ နယူးဇီလန္ဌာေန တိုင္းရင္းစကားကိုလည္း သင္ယူႏိုင္ သလို “အဂၤလိပ္”  ဘာသာစကား သီးသန္႔သင္တဲ့ စာသင္ခန္းေတြလည္း ရွိတယ္။

မ်ားျပားၿပီး ႐ႈပ္ေထြးႀကီးမားလွတဲ့ ေက်ာင္းအုပ္ႀကီး တစ္ေယာက္ရဲ႕ တာဝန္ ယူရမႈကလည္း မေသးလွပါဘူး။ သင္႐ိုးၫႊန္းတမ္းေတြကို ဆရာ/မ တစ္ဦးခ်င္းစီနဲ႔ ေဆြးေႏြး တိုင္ပင္ရတယ္။ သင္ၾကည့္လို႔ အဆင္မေျပတာေတြရွိရင္    ျပန္လည္ ျပင္ဆင္ရတယ္။ ေက်ာင္း ေကာင္စီနဲ႔ ပုံမွန္    ေတြ႕ဆုံ ေဆြးေႏြး ရတယ္။ အျခား မူလတန္းေက်ာင္းေတြနဲ႔ ခ်ိတ္ဆက္ ေဆာင္႐ြက္ရတယ္။ ေက်ာင္းရဲ႕ ဝင္ေငြထြက္ေငြကို စီမံ ခန္႔ခြဲရတယ္။ တႏွစ္စာ ဘတ္ဂ်က္ကို ျပဳစုၿပီး ဝန္ႀကီးဌာနကို တင္ျပ ေတာင္း ဆိုရတယ္။

တာဝန္ေတြ မ်ားျပားေပမယ့္ အခ်ိန္ ရေအာင္လုပ္ၿပီး အတန္းတိုင္းမွာ စာေျပး သင္တတ္တဲ့ ” ဆူး” ဟာ ၂၀၀ ေက်ာ္ ရွိတဲ့ ေက်ာင္းသားေတြရဲ႕ နာမည္ေတြ အားလုံး အလြတ္ရေနတာကလဲ သူမရဲ႕ မွတ္ဥာဏ္ေကာင္းမႈ နဲ႔ ေက်ာင္းသူ ေက်ာင္းသား တစ္ေယာက္ခ်င္းစီကို ေလးစား တန္ဖိုးထားမႈကို ၫႊန္ျပေနတယ္။
ေက်ာင္းရဲ႕ ရည္မွန္းခ်က္နဲ႔ ရည္႐ြယ္ခ်က္ေတြကို ေရာက္ေအာင္ သြားဖို႔ေရာ၊ ေခါင္းေဆာင္ေကာင္း တစ္ေယာက္ျဖစ္ဖို႔ အတြက္ ဆိုရင္ လၽွိဳ႕ဝွက္ခ်က္က ဘာလဲလို႔ေမးေတာ့ “ေကာင္းမြန္ တည့္မတ္တဲ့ အနာဂတ္အျမင္ (vision)   တစ္ခုရွိမယ္၊ အဲဒီကို ဘယ္လို ေရာက္ေအာင္ သြားရမလဲဆိုတဲ့ အေသးစိတ္ လမ္းေၾကာင္းေတြကိုလည္း ေဖာ္ထုတ္ထားမယ္၊ အဲဒါေတြကို ကိုယ္နဲ႔အတူတူ အလုပ္လုပ္ေနတဲ့ လူတစ္ဦးခ်င္းစီကလည္း ေသခ်ာစြာ နားလည္ သေဘာေပါက္ထားမယ္၊ တက္တက္ႂကြႂကြနဲ႔လဲ အတူတကြ လုပ္ေဆာင္တယ္၊ ျပႆနာ တစ္စုံတစ္ရာ ရွိလာရင္လည္း ပြင့္ပြင့္လင္းလင္းနဲ႔ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြး အေျဖရွာၾကမယ္ဆိုရင္ ေအာင္ျမင္မွာပါ” တဲ့။

ကိုယ္ေတြဆီမွာလို ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီးေတြဆီကလာတဲ့ မိုးက်ေ႐ႊကိုယ္ အနာဂတ္အျမင္ (vision) မဟုတ္။ ေက်ာင္းသူ ေက်ာင္းသားေတြ၊ ေက်ာင္းသား မိဘေတြ၊ ဆရာ / မေတြဆီကလာတဲ့ အနာဂတ္ အျမင္။ တနည္း ေျပာရရင္ ကိုယ္ပိုင္ အနာဂတ္အျမင္။
သင္တန္းေတြၿပီးလို႔ အိမ္ျပန္ေရာက္ရင္ ညစာထမင္းဝိုင္းမွာ အိမ္ကလူေတြ ေမးေနက်စကားက ဒီေန႔ဘာေတြ သင္ခဲ့ရသလဲ ဆိုတာပါပဲ။ အဂၤလိပ္လို မျပတ္ေျပာျဖစ္ေအာင္ ေလ့က်င့္ ေပးသလိုျဖစ္ၿပီး တစ္ေန႔တာ သင္ခဲ့ ေလ့လာခဲ့ ရတာေတြကိုလည္း ျပန္အမွတ္ ရေစတဲ့ စကားဝိုင္းပါပဲ။
ကၽြန္ေတာ္က ဒီက မူလတန္းပညာေရး စနစ္သိပ္ေကာင္းေၾကာင္း၊ ကၽြန္ေတာ္လဲ ဒီလို ေက်ာင္းေတြမွာ စာသင္ခဲ့ရရင္ ခုအခ်ိန္ ေလာက္ဆို ေတာ္ေနေလာက္ၿပီျဖစ္တဲ့ အေၾကာင္း ေျပာေတာ့ အဂၤလန္၊ အိႏၵိယ၊ ျမန္မာျပည္နဲ႔ နယူးဇီလန္ တနံတလ်ားမွာ စာေတြသင္၊ အလုပ္လုပ္၊ သုေတသနေတြ အမ်ားႀကီးလုပ္ခဲ့တဲ့ ” ဟယ္လင္” က ” ဟင့္အင္း၊ အဲဒါ ငါ သေဘာမတူဘူး” တဲ့။ ”

ငါတို႔ႏိုင္ငံက ပညာေရးစနစ္ေကာင္းေပမယ့္ ႏွလုံးရည္မွာ နင္တို႔က ပိုေကာင္းၾကတယ္၊ ငါတို႔ကေလးေတြက နင္တို႔ ေလာက္ ေလာကႀကီးကို ႐ႈျမင္ပုံ မေကာင္းၾကဘူး၊ အမ်ားစုက ပညာေကာင္းေကာင္းသင္မယ္၊ ၿပီးရင္ ပိုက္ဆံ မ်ားမ်ားရွာမယ္၊ တျခား လူေတြအတြက္၊ ႏိုင္ငံနဲ႔ လူမ်ိဳးအတြက္ ၾကည့္တာ သိပ္အား နည္းတယ္၊ ပညာေရးက အေရးႀကီးတယ္ဆိုတာ အထူး မေျပာလိုပါဘူး၊ ဒါေပမယ့္ စာရိတၱပိုင္းဆိုင္ရာနဲ႔ ေလာကကို ဘယ္ပုံဘယ္နည္း သေဘာထားတယ္ ဆိုတာေတြကလည္း အေရးႀကီး ေနပါေသးတယ္၊ အဲဒါကို ျမန္မာ လူမ်ိဳးအေတာ္မ်ားမ်ားမွာ ေတြ႕ရတယ္” တဲ့။
ဟုတ္ပါတယ္။

ကၽြန္ေတာ္တို႔ ျမန္မာလူမ်ိဳးေတြ ေလာကႀကီးကို ႐ႈျမင္ပုံ ေကာင္းၾကတယ္။ အဲဒီေကာင္းၿပီးသား ထဲကို ေတာ္တည့္ ေကာင္းမြန္တဲ့ ပညာေရးစနစ္သာ ေပါင္းထည့္လိုက္ႏိုင္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ . . .။