ပုေလာ ကုလားက်ားပြဲ ႏွင့္ အိႏၵိယ ပူလီ ကာလီပြဲ

ကိုဗစ်ဒုတိယလှိုင်းကာကွယ်ရေး စည်းကမ်းတင်းကြပ်ချက်များ

ဂ်ိန္းဂ်ိန္းနီေဒါင္း ဆိုတဲ့ အသံ နဲ႔ ေလာဘတ္အနံ႔ကို ရလိုက္တယ္ ဆိုရင္ပဲ ပုေလာသား တစ္ေယာက္ အဖို႔ သႀကၤန္ေရာက္ေတာ့မယ္ ဆို တာကို အလိုလို သိလိုက္ပါၿပီ။


အဲဒီ အသံဟာ စည္းခ်က္ညီညီ ထြက္ေပၚေနရင္း လူအုပ္ဟာလည္း ၿမိဳ႕အႏွံ႔ကို တျဖည္းျဖည္း ေ႐ြ႕လ်ား ေနပါတယ္။ အဲဒီလူအုပ္ရဲ႕ အလယ္ မွာ ရွိေနတာကေတာ့ တန္ခူးလ ရာသီရဲ႕ ပူျပင္းတဲ့ေနရဲ႕ ေအာက္မွာ အက်ႌမပါဘဲ မေမာႏိုင္ မပန္းႏိုင္ ကျပ အသုံးေတာ္ ခံေနၾကတဲ့ ကုလားက်ားေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ က်ားကပြဲရဲ႕ လူ႐ြင္ေတာ္ေတြ ျဖစ္တဲ့ ပုံသဏၭာန္အမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႔ ႐ုပ္ေျပာင္ ျဖစ္ေအာင္ ေဆးျခယ္ထားတဲ့ မုဆိုးေတြ လည္း ပါပါတယ္။ မုဆိုးေတြဟာ က်ားေတြရဲ႕ အနာစသ ကို အျမင့္ဆုံး အထိ ေရာက္ေအာင္ ဖန္တီးေပးၾက သူေတြပါ။tiger-dance
ပုေလာၿမိဳ႕ရဲ႕ ေဒသႏၲရ အေလ့ အထတစ္ခုက အခါႀကီး ရက္ႀကီး ေတြမွာ ဘုန္းႀကီးေက်ာင္းေတြ အတြက္ အလႉခံတဲ့အခါ ကခုန္ၿပီး အလႉခံေလ့ ရွိၾကပါတယ္။ အလႉ ရွင္ ဘက္ကလည္း ဒီလို ေဖ်ာ္ေျဖ တာကို ေတာင္းဆိုတတ္သလို အလႉ ခံသူေတြ ဘက္ကလည္း ဘုန္းႀကီး ေက်ာင္းအတြက္ အလႉေငြ ပိုမို ရေအာင္ဆိုၿပီး ကခုန္ေပး ေလ့ရွိၾက ပါတယ္။ ပုေလာၿမိဳ႕မွာေတာ့ အဲဒီ လို အလႉခံတာမ်ိဳးကို အိမ္ခုန္ တယ္လို႔ ေခၚပါတယ္။ က်ားကပြဲ ဟာလည္း အိမ္ခုန္ျခင္း တမ်ိဳးပါပဲ။ ဒီက်ား ကပြဲဟာ ၂၀၁၅ သႀကၤန္မွာ ဆိုရင္ေတာ့ ႏွစ္စဥ္မပ်က္ကျပ လာခဲ့ၾကတာ ၉၄ ႏွစ္ ၾကာရွိေနၿပီ ျဖစ္ပါတယ္။
သကၠရာဇ္ ၁၂၈၃ (ခရစ္ ၁၉၂၁) ခုႏွစ္မွာ ပုေလာၿမိဳ႕မွာ ပုလိပ္ ဌာနအုပ္အျဖစ္ လာေရာက္ တာဝန္ ထမ္းေဆာင္တဲ့ ဦးၾကာပိန္က ဦးေဆာင္ ၿပီး နယ္ခံေတြ ျဖစ္တဲ့ ဦးေအာင္ေငြ၊ ဦးခ်ီတို႔ ပါဝင္တဲ့ အဖြဲ႕က စတင္ ကျပခဲ့ၾကတာပါ။ ပုေလာၿမိဳ႕မွာ မကခင္ ကတည္းက ၿမိတ္မွာ ကေနၾကၿပီး ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီက်ား အကဟာ ၿမိတ္ၿမိဳ႕က ေဂၚရင္ဂ်ီ ကုလား၊ ပဝတ္ကုန္း ရာဘာၿခံမွ ေဂၚရင္ဂ်ီ ကုလားေတြ ကတဲ့ အကနဲ႔ ဆင္တူေနတဲ့ အတြက္ ကုလားက်ား ယဥ္ေက်းမႈဟာ ၿမိတ္မွ တဆင့္ ပုေလာသို႔ ေရာက္ရွိ လာ တယ္လို႔ ယူဆမိပါတယ္။ ဒီေန႔ အခ်ိန္မွာေတာ့ ကုလားက်ားပြဲဟာ တနသၤာရီ၊ ပုေလာနဲ႔ ၿမိတ္ (၃) ၿမိဳ႕သာ ရွိပါေတာ့တယ္။
က်ားကပြဲရဲ႕ သမိုင္းကို ျပန္ လွန္ရရင္ေတာ့ အိႏၵိယမွာလည္း လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ေပါင္း ၂၀၀ ေက်ာ္ ေလာက္က အစျပဳခဲ့ၿပီး ဒီေန႔ အခ်ိန္အထိ ကျပ ေဖ်ာ္ေျဖလ်က္ရွိတဲ့ က်ားကပြဲ တစ္ခု ရွိပါတယ္။ အဲဒီပြဲကို ပူလီကာလီ (ဏကူင Kalင) လို႔ ေခၚပါတယ္။ ပူလီဆိုတာ က်ား ျဖစ္ၿပီး ကာလီဆိုတာ ကတာကို ေခၚတာပါ။ Kနမala ျပည္နယ္၊ Thမင်ကမ ၿမိဳ႕ေတာ္မွာ ဟိႏၵဴ ဘာသာဝင္ေတြရဲ႕ ႏွစ္စဥ္ ေကာက္ သစ္စားပြဲ က်င္းပခ်ိန္မွာ ျပဳလုပ္ တာလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ ျဖစ္ေပၚ လာပုံက မဟာရာဇာ တစ္ဦးျဖစ္တဲ့ စက္သန္ သမ္ပူရန္က  ေတာ႐ိုင္း ေတြရဲ႕ ဓေလ့ကို ထင္ဟပ္ျပႏိုင္တဲ့ ႐ိုးရာအကတစ္ခုကို ဖန္တီးဖို႔ ႀကိဳးစားခဲ့ရာက စတယ္ ေျပာရမွာပါ။ ပထမဆုံး ကျပခဲ့ ေနရာကေတာ့ ၿဗိတိသၽွေတြရဲ႕ မြတ္ဆလင္ စစ္တန္း လ်ားနားက လမ္းေပၚမွာ ျဖစ္ပါ တယ္။ အဲဒီကေနၿပီး စတင္နာမည္ ႀကီးလာၿပီး ႏွစ္စဥ္ ကျပလာလိုက္တာ ဒီေန႔ အခ်ိန္မွာေတာ့ ႏိုင္ငံျခား ခရီးသြားေတြပါ လာေရာက္ ဆင္ႏႊဲ ေနၾကတာကို ေတြ႕ရပါတယ္။ အိႏၵိယ က်ားအက ဝတ္စားဆင္ယင္မႈ မူလ အစမွာေတာ့ ဒီေန႔လို မ်က္ႏွာ ဖုံး သားေရ ေခါင္းစြပ္ေတြ မပါေသး ပါဘူး။
ပုေလာၿမိဳ႕က်ားကတဲ့ ပုံစံက ေတာ့ ေယာက္်ားတစ္ေယာက္ရဲ႕ တစ္ကိုယ္လုံးမွာ ေဆးထမ္း ကို အဝါေရာင္ ေအာက္ခံေဆးအျဖစ္ သုတ္လိမ္းၿပီး ေတာထဲက က်ားအ သြင္အနီနဲ႔ အနက္စင္းမ်ားကို ေရးဆြဲထားပါတယ္။ ေခါင္းေပၚမွာ လည္း က်ားနား႐ြက္ပုံႏွင့္ တူတဲ့ နား႐ြက္ ႏွစ္ခုပါတဲ့ ေခါင္း စြပ္နဲ႔ မ်က္မွန္နက္ကို တပ္ထား ပါတယ္။ ႏႈတ္ခမ္းေပၚက အနီေရာင္ ေဆးက ေတာ့ အသက္သြင္းတဲ့ ေဆးျဖစ္ ပါတယ္။ ]]က}} ခါနီး မနက္ေရာက္ ေတာ့မွ အသက္သြင္းတဲ့ အေနနဲ႔ သုတ္လိမ္းေပးတာ ျဖစ္ပါတယ္။ တခ်ိဳ႕ေတြဆို အဲဒီအသက္ သြင္းတဲ့ အခ်ိန္မွာပဲ မူမမွန္ ျဖစ္တတ္တာ ေတြ ရွိပါတယ္။ ခါးမွာ အတြင္းခံ ေဘာင္းဘီ အေပၚမွ ပုဆိုးတစ္ထည္ ကို လက္ေဝွ႔ ထိုးသမားမ်ား ခါး စည္းထားသလို စည္းထား ပါတယ္။သူရဲ႕ ခါးစည္း အလိပ္ခဲမွာ သံႀကိဳး၊ ႏိုင္လြန္ ႀကိဳးေတြကို တခါတရံ ထည့္သြင္း ထားတတ္ပါတယ္။ အဲဒီလို ျပင္ဆင္ ထားတဲ့ ကုလား က်ားဟာ က်ားက ပြဲရဲ႕ အခရာ ေတြလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ ကုလား က်ားရဲ႕ ခါးအေနာက္ဘက္ရွိ ပုဆိုးစကို ဆြဲထားတဲ့ သန္မာထြား ႀကိဳင္းတဲ့ လူတစ္ဦးလည္း ရွိေနပါ တယ္။ အဲဒီက်ားဆြဲသူေတြဟာ ကုလားက်ားက သူကို မိနစ္ စကၠန္႔နဲ႔ မျခား ဂ႐ုစိုက္ေနရပါတယ္။
ကုလားက်ား ကျပေဖ်ာ္ ေျဖပုံကေတာ့ ကုလားက်ားပြဲရဲ႕ တီးဝိုင္းအဖြဲ႕က ကုလားက်ားဗုံ( ကုလားစည္တို) အနည္းဆုံး ၃-၄ လုံး၊ သံပုံးႏွင့္ ေမာင္းေတြကို တီးလိုက္တာနဲ႔ တၿပိဳင္နက္ က်ား အဖြဲ႕ဝင္ေတြဟာ လႈပ္ရွား လာၾကပါ တယ္။ ကုလားက်ားကလည္း ညာ လက္ကို ေျမႇာက္လ်က္ ဘယ္လက္ကို ခါးေထာက္လ်က္ ေျခလက္၊ ေခါင္း ေတြကို စည္းခ်က္ က်က်လႈပ္ရွားျခင္း စတင္က လာၾကပါတယ္။ က်ား ေတြရဲ႕ ေရွ႕နဲ႔ ေဘးမွာ သစ္သားျဖင့္ ျပဳလုပ္ထားတဲ့ ဓား၊ ဒူးေလး၊ ေသနတ္ေတြနဲ႔ ကုလားက်ားကို ေခ်ာင္းလိုက္၊ ႐ြယ္လိုက္ စတဲ့က ဟန္နဲ႔ မုဆိုး ေတြကလည္း လႈပ္ရွား လာၾကပါတယ္။ မုဆိုးေတြရဲ႕ ကိုယ္ေပၚမွာ မုဆိုး အစစ္ေတြလို ဝတ္စားဆင္ယင္ ထားပါတယ္။ သူတို႔ရဲ႕ လႈပ္ရွားမႈဟာ တခါတရံ မွာ ကုလားက်ားပြဲရဲ႕ လူ႐ႊင္ေတာ္လို ျဖစ္ေနတတ္ပါတယ္။ ဂ်ိန္းဂ်ိန္းနီ ေဒါင္း ဆိုၿပီးကုလား က်ားဗုံသံဟာ ေႏွးေႏွးနဲ႔ မွန္မွန္ ေပၚထြက္ေနတဲ့ အခ်ိန္မွာ ကုလား က်ားေတြကလည္း ရပ္ကျခင္း၊ လမ္းေလၽွာက္ကျခင္း၊ ထိုင္ကျခင္း သုံးမ်ိဳးကို လိုသလို ေျပာင္းလဲ ကျပ သြားေလ့ရွိပါတယ္။ တန္ခူးလရဲ႕ ေနေရာင္ေအာက္မွာ ကိုယ္ေပၚက သေဘၤာေဆး ပူစပ္စပ္ ေတြေၾကာင့္ မူးေမာ္လာခဲ့ရင္ ႐ႈဖို႔ဆိုၿပီး က်ားအခ်ိဳ႕ လက္ထဲမွာ သံပုရာသီးကို ေတြ႕ရတတ္ပါတယ္။ ထိုင္ကတဲ့ အခါမွာ က်ားအခ်င္းခ်င္း ဒါမွမဟုတ္ က်ားနဲ႔ မုဆိုး သံပုရာသီးကို လွိမ့္ၿပီး ကစားတဲ့ အကကို သံပုရာသီးကစားအက လို႔ လည္း ေခၚၾကပါတယ္။
ကုလားက်ားဟာ ]က} ေနရင္း စိတ္အား ထက္သန္လာပါတယ္။ မုဆိုးကလည္း ကုလားက်ားကို ေဒါသျဖစ္ေအာင္ ဟန္ေရး ျပလာပါ တယ္။ ကုလားက်ားရဲ႕ အမူအရာက လည္း တျဖည္းျဖည္းနဲ႔ ခက္ထန္ လာၿပီး ကိုယ္ခႏၵာေရာ ေဆးနီသုတ္ က်ား အသက္သြင္းထားတဲ့ ႏႈတ္ခမ္း ပါ တုန္ခါလာပါေရာ။ က်ားဆြဲက လည္း ကုလားက်ားရဲ႕ ႀကိဳးကို ဘယ္လက္နဲ႔ တင္းတင္း ကိုင္ ထားၿပီး ညာလက္နဲ႔ ခါးကို ပိုက္ ထား လိုက္ပါေတာ့တယ္။ အဲဒီ အခ်ိန္မွာပဲ ကုလားက်ားဟာ ေဝါင္း လို႔ ေအာ္ၿပီး ေအာက္ဖက္ကို ေခါင္း ငိုက္က်ၿပီး ေတြ႕ရာကို ကိုက္ပါ ေတာ့တယ္။ အဲဒါကို မူးနီစီး တယ္လို႔ ေခၚၾကပါတယ္။ က်ားဝိုင္း ရဲ႕ ဗုံသံကလည္း ပိုၿပီး က်ယ္ေလာင္ ၿပီး ျမန္လာပါတယ္။ က်ားဖမ္းေတြ ကလည္း က်ားကို ဝိုင္းဝန္းခ်ဳပ္ကိုင္ ထားၾကလို႔ က်ားဟာ ေလထဲမွာ ဝမ္းလ်ားေမာက္လ်က္ အေနအထား ျဖစ္ေနပါတယ္။ ဒီအခ်ိန္မွာ ေလာ ဘတ္ခြက္ကိုင္ေတြက ေလာဘတ္ေငြ႕ ကို ကုလားက်ား ႐ႈမိေအာင္ေလနဲ႔ မႈတ္ေပးရပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ကေတာ့ မူးနီစီးတဲ့ က်ားကို က်ားထီးလို႔ ေခၚၿပီး တစ္ခါမွ မစီးဖူးတဲ့က်ားကို က်ားမ လို႔ ေခၚၾကပါတယ္။ ဒါကေတာ့ ကုလား က်ားပြဲရဲ႕ ကျပပုံကို ေဖာ္ျပထား တာ ျဖစ္ပါတယ္။
ပုေလာၿမိဳ႕မွာေတာ့ က်ား ကပြဲကို လယ္ဝိုင္းေက်ာင္း၊ အေရွ႕ ေက်ာင္း၊ အေနာက္ေက်ာင္း ဆိုၿပီး ဘုန္းႀကီးေက်ာင္း (၃) ေက်ာင္းက ဒါယိကာ ဒါယိကာမေတြက ဦးစီးၿပီး သႀကၤန္မတိုင္ခင္ တစ္ပတ္ေလာက္လိုကတည္းက စတင္ၿပီး ကျပ အ လႉခံေလ့ ရွိၾကပါတယ္။ ပထမဆုံး လယ္ဝိုင္းေက်ာင္း၊ ေနာက္ အေရွ႕ ေက်ာင္း၊ သႀကၤန္ အႀကိဳ ရက္မွာ ေတာ့ ႏွစ္စဥ္အစဥ္ အလာ မပ်က္ အေနာက္ေက်ာင္း က်ားအဖြဲ႕က စည္ကားစြာ ကျပေလ့ ရွိၾကပါတယ္။
က်ားကတဲ့ ေန႔ေတြေရာက္ရင္ လူအုပ္လိုက္ႀကီး ၿမိဳ႕ကို ပတ္ေလ့ ရွိၾကပါတယ္။ မိန္းကေလးေတြ ကလည္း မနီးမေဝး၊ တခ်ိဳ႕က အိမ္ ေပၚေတြကေန ၾကည့္ေလ့ရွိၾက ပါတယ္။ က်ားေတြက အမ်ားအား ျဖင့္ လမ္းဆုံလမ္းခြေတြ ေရာက္ရင္ မူးနီ စီးေလ့ရွိၾက ပါတယ္။ ထူးျခား ခ်က္တစ္ခုက မူးနီစီးဖူးတဲ့ လူတစ္ ေယာက္ဟာ ေနာက္ႏွစ္ေတြမွာ က်ားကဖြဲ႕ထဲ ဝင္မက ေစကာမူ က်ားဗုံ သံၾကားရင္ မ်က္လုံးေတြ နီလာၿပီး က်ားေတြၾကားထဲဝင္ကာ မူးနီစီးေလ့ ရွိပါတယ္။ တခ်ိဳ႕ေတြဆို အိမ္ေပၚကေန က်ားအုပ္ၾကားထဲ ခုန္ခ်တာမ်ိဳး ေတြ႕ရပါတယ္။
မူလအစလို႔ ယူဆထားတဲ့ ပူလီကာလီပြဲနဲ႔ကေတာ့ တီးပုံ၊ ကပုံေတြက ျခားနားေနတာကို ေတြ႕ရပါတယ္။ ပူလီကာလီပြဲရဲ႕ ေဆးျခယ္သမႈ အပိုင္းမွာ ႏွစ္မ်ိဳး ေတြ႕ရပါတယ္။ ရင္ဘတ္ကို က်ား ေခါင္းပုံ သဏၭာန္ျခယ္သျခင္းနဲ႔ က်ား အေရအခြံကဲ့သို႔ ျခယ္ သျခင္း တို႔ ျဖစ္ပါတယ္။ က်ားေခါင္းပုံ ျခယ္သမႈေတြ ရင္သားႏွစ္ခုကို မ်က္လုံး ႏွစ္လုံးအျဖစ္ ျခယ္ၿပီး ဗိုက္ကို ပါးစပ္အျဖစ္ ျခယ္ထား တာကို ေတြ႕ရပါတယ္။ က်ားေတြ သာမက ျခေသၤ့အ႐ုပ္ေတြ ျခယ္သ ထားတာကို ေတြ႕ရပါတယ္။ အေရာင္ေတြ ကလည္း အျဖဴအမဲ၊ အဝါအနီနဲ႔ အစိမ္း စသည္ျဖင့္ ေရာင္စုံ က်ားေတြကို ေတြ႕ျမင္ရပါ တယ္။ အဲဒီေဆးျခယ္တဲ့ ပန္းခ်ီဆရာ ေတြဟာ ေသခ်ာ ေလ့က်င့္ထားတဲ့ ပန္းခ်ီ အေက်ာ္အေမာ္ေတြ လည္း ျဖစ္ပါတယ္။ က်ားပုံ၊ ျခေသၤ့ပုံ မ်က္ႏွာဖုံးေတြကိုလည္း တပ္ဆင္ထားၾကပါတယ္။ ခါးမွာလည္း ျခဴေတြကို သီကုံးၿပီး ပတ္ထားပါတယ္။
တီးလုံးမွာကေတာ့လည္း ဂ်ိန္းဂ်ိန္းနီေဒါင္းလို တီးလုံးမ်ိဳးကို တီးစေလာက္သာ အသုံးျပဳတာကို ေတြ႕ရပါတယ္။ တီးတာကေတာ့ ဗုံတင္မကဘူး ျခဴသံေတြပါ ပါလာ တယ္။ တီးတဲ့ တိုင္မင္ ကလည္း ျမန္ပါတယ္။ ကပုံကေတာ့ သူတို႔ ေရးျခယ္ထားတဲ့ ရင္သားနဲ႔ ဗိုက္ေပၚက က်ားအ႐ုပ္မ်ားကို လႈပ္ ကာ ကျပၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္။ သံပုရာသီး လိမ့္ၿပီးက တာေတာ့ ေတြ႕ရပါတယ္။ တန္းစီၿပီး လက္ ခ်င္းခ်ိတ္ကာ က်န္လက္ကို ေျမႇာက္ၿပီး ကတာမ်ိဳးလည္း ေတြ႕ ရပါတယ္။ ဗုံကေတာ့ ဗုံရွည္ကို အသုံးျပဳပါတယ္။
ထူးဆန္းတာတတစ္ခုက ပုေလာကုလားက်ားရဲ႕ မူလဇစ္ျမစ္ လို႔ ယူဆၾကတဲ့ ပူလီကာလီ (အိႏၵိယကုလားက်ားပြဲ) မွာ မူးနီစီး တာလည္း မရွိသလို ေလာဘတ္ ခြက္ကိုင္တဲ့ သူေတြကိုလည္း မေတြ႕ ရပါဘူး။
ပုေလာက်ားပြဲဟာ ပုေလာၿမိဳ႕မွာ က်င္းပတဲ့ ႐ိုးရာပြဲေတြ ထဲမွာေတာ့ အစည္ကားဆုံးလို႔ ဆိုႏိုင္ပါတယ္။